Hàng loạt giải chạy lớn bị huỷ hoặc dời lịch, khiến kế hoạch tập luyện nhằm đạt điểm rơi phong độ và mục tiêu thành tích của nhiều runner phá sản.
Hôm 28/5, ban tổ chức thông báo giải chạy lần thứ 124 sẽ bị huỷ bỏ, và lần đầu tiên được thay thế bằng một . Trước đó, Boston Marathon từng một lần thông báo từ tháng 4 sang tháng 9/2020.
Như vậy, vì ảnh hưởng của dịch Covid-19, hàng loạt giải chạy của những thành phố lớn như Paris, , , Boston, ... đều phải thay đổi kế hoạch tổ chức, thậm chí huỷ bỏ. Ban tổ chức Boston Marathon gọi đây là "một quyết định khó khăn", còn với các VĐV, họ cũng liên tiếp phải vượt qua những khủng hoảng do nhiều giải đấu bị huỷ bỏ.
Tokyo Marathon không bị hoãn, huỷ, nhưng việc giới hạn VĐV tham dự tạo nên quang cảnh đối lập ở vạch xuất phát ở giải năm 2019 (phải) và 2020 (trái).
Theo CNN, Simon Crow không phải VĐV chuyên nghiệp, nhưng trong vòng ba tháng, anh đã ép bản thân bám theo bài tập chạy với cường độ sáu lần mỗi tuần, với quãng đường gần 100km. Trong tâm thế hưng phấn, háo hức mong chờ, Crow mong lập sẽ thành tích cá nhân tại Paris Marathon - dự kiến diễn ra hôm 5/4/2020.
"12 tuần tập luyện để chinh phục cự ly marathon thế là đổ sông đổ bể", Crown nói khi biết giải chạy anh đặt mục tiêu bị dời lịch, sang 18/10. Crown chỉ là một trong hàng trăm nghìn VĐV phải chịu thất vọng sau rất nhiều nỗ lực tập luyện, chuẩn bị.
Hugh Brasher, Giám đốc Sự kiện của London Marathon nói: "Thế giới đang đi qua một giai đoạn chưa từng có, vật lộn với đại dịch toàn cầu, và sức khoẻ cộng đồng giờ là ưu tiên hàng đầu. Chúng tôi biết việc hoãn giải sẽ khiến nhiều VĐV thất vọng, nhất là với những người đã tập luyện trong nhiều tháng".
Đa số VĐV thấu hiểu quyết định hoãn giải chạy của các nhà tổ chức, nhưng cảm giác thất vọng là không tránh khỏi. Dù chạy marathon đang dần trở nên dễ dàng hơn với số đông, để lập kỳ tích, các VĐV vẫn cần nhiều tháng, thậm chí nhiều năm cố gắng tập luyện, nếu muốn lập kỳ tích của bản thân trên đường chạy.
Todd Prescott từng lên kế hoạch dự Boston Marathon vào tháng 4/2020. Đây là giải thứ sáu và cũng là giải cuối cùng trong chuỗi World Marathon Majors - sáu giải chạy bộ danh giá nhất thế giới gồm Tokyo, Botson, London, Berlin, Chicago và New York - mà anh muốn chinh phục. Việc hoàn thành cả sáu majors được xem là thành tích rất đáng ngưỡng mộ, bởi không dễ dàng để có một suất tham dự trong bối cảnh các điều kiện tham gia ngày càng ngặt nghèo. Theo World Marathon Majors, hiện chỉ có 6.401 runner từng tham gia đủ cả sáu giải đấu.
Sau Boston, Prescott – một phi công làm thời vụ tại London – còn định dự Edinburgh Marathon vào tháng 5. Và sự kiện này cũng bị hoãn. Dù vậy, Prescott nói anh thông cảm khi ban tổ chức các giải này phải quyết định vì lợi ích cộng đồng. "Tôi rất thất vọng, nhưng cũng không ngạc nhiên. May mắn là các giải không bị huỷ bỏ hoàn toàn, mà chỉ hoãn lại, vì vậy, tôi sẽ phải tập luyện trở lại cho tới ngày đua mới và xem đây là nền tảng để cải thiện thành tích hơn nữa", Prescott nói.
Không chỉ các VĐV không chuyên có thái độ tích cực trước những khó khăn, ngay cả kỷ lục gia chạy marathon thế giới cũng cùng suy nghĩ. "Hàng nghìn VĐV đã cùng tôi dành nhiều tháng tập luyện cho mục tiêu này. Tôi muốn nói rằng, các bạn hãy tự hào về những gì bạn đặt vào hành trình này, hãy luôn mỉm cười và tìm kiếm mục tiêu tiếp theo".
Kipchoge cùng nhiều đồng nghiệp vẫn miệt mài tập luyện và chờ đợi đến giải đấu tiếp theo để chinh phục các mục tiêu đề ra. Ảnh: Twitter.
Kipchoge cũng có kế hoạch dự London Marathon 2020 và dự định đua tranh cùng chân chạy Ethiopia - . Thành tích cá nhân tốt nhất của Kenesia Bekele chỉ kém kỷ lục thế giới của Kipchoge vẻn vẹn hai giây, và cả hai nỗ lực rất nhiều cho cuộc đua tranh ở London. "Tôi mong sớm được cùng các bạn đứng ở vạch xuất phát", kỷ lục gia Kipchoge viết trên Instagram.
Khó khăn về tài chính
Không chỉ những nỗ lực tập luyện "đổ sông đổ bể", vấn đề tài chính cũng khiến nhiều runner đau đầu. Simon Crow cùng bạn gái đều đăng ký chạy Paris Marathon 2020, và không thể điều chỉnh theo lịch mới. Nhưng các nhà tổ chức không cho VĐV chuyển đăng ký sang năm sau, và cũng không hoàn phí đăng ký 135 USD. Vì thế, số tiền Simon Crow chi cho cuộc đua, tiền di chuyển, khách sạn của hai người cùng hai con trai - vốn định đến để cổ vũ - đều bị "bốc hơi".
"Có những rủi ro cao khi tham gia chạy marathon, như bạn có thể bị chấn thương bất cứ lúc nào, lãng phí rất nhiều giờ tập luyện và cả khía cạnh tài chính nữa", Crow nói. Paris Marathon 2020 là giải chạy thứ 10 của Simon.
Crow nói anh không tiếc công tập luyện nhiều, bởi anh còn một giải chạy marathon khác vào mùa thu, và cũng đã đăng ký New York tháng 11. Nhưng runner này thừa nhận chán nản vì lỡ kỳ vọng cải thiện thành tích ở Paris. Anh vốn đặt mục tiêu chạy marathon sub3 tại giải này, thành tích vừa đủ để anh đăng ký dự London Marathon 2021 ở hạng mục "Good for Age".
Việc chạy marathon ngày càng trở nên phố biến những năm gần đây, và vì thế, khâu sàng lọc, tuyển chọn VĐV dự các giải majors ngày càng khó khăn. Gần nửa triệu runner đã nộp đơn xin quay số may mắn để chạy London Marathon năm nay, khiến cho tỷ lệ được chạy ngày càng thấp. Một lựa chọn khác là chạy cho một tổ chức từ thiện, đòi hỏi VĐV phải gây quỹ hàng nghìn USD - điều không phải ai cũng làm được. Vì thế, đăng ký với thành tích tốt ở một giải chạy khác là lựa chọn an toàn.
Giống Crow, Karina Voggel cũng hy vọng đạt thành tích tốt tại Paris Marathon. Cô tự lên giáo án và tập theo nghiêm ngặt suốt ba tháng qua - khoảng 64km chia làm năm lần chạy mỗi tuần. "Tôi đều chạy vào các buổi sáng sớm và phải hy sinh nhiều thói quen, sở thích để có thể nuốt trọn giáo án. Tôi ccòn chẳng dám ra ngoài chè chén như bạn bè vào tối thứ Sáu hàng tuần, bởi sáng hôm sau, tôi có cữ chạy 30km lúc 8h", nhà thiên văn học này kể.
Simon Crow, Karina Voggel và Todd Prescott (từ trái sang) là ba trong số nhiều vận động viên bị ảnh hưởng khi các giải chạy thay đổi thời gian
Voggel hy sinh như vậy nhằm đạt mục tiêu sub 3h30 tại Paris. Đó là thông số mà cô tin là đủ để kiếm suất chạy Boston Marathon 2021. "Tất nhiên, tôi buồn", chân chạy nghiệp dư không nén tiếng thở dài khi kể với CNN. "Đạt sub 3h30 là mục tiêu mà tôi theo đuổi, tập luyện suốt từ tháng 11... nhưng biết làm sao được. Suy cho cùng sức khoẻ của những người dễ bị tổn thương cần được bảo vệ, nên tôi cũng có thể bỏ giải chạy mình mong đợi vì điều đó".
Hậu vệ của Aston Villa, Tyrone Mings cho rằng các cầu thủ chẳng khác nào một thứ hàng hoá vì không có quyền quyết định trong việc có nên trở lại thi đấu sau Covid-19 hay không.
"Tài chính có lẽ 100% là động cơ thúc đẩy cho việc thi đấu trở lại, thay vì lý do bảo vệ sự vẹn toàn của giải đấu. Nhưng tôi ủng hộ mạnh mẽ. Chúng tôi không có sự lựa chọn nào khác", Mings nói trên Daily Mail. "Là cầu thủ, chúng tôi là những người được tư vấn sau cùng về kế hoạch thi đấu trở lại. Đó là do vị trí của chúng tôi trong thứ tự ưu tiên, nhưng không thành vấn đề. Chúng tôi là hàng hóa trong bóng đá và chúng tôi chấp nhận thi đấu trở lại".
Mings sẵn sàng trở lại chiến đấu giành vé trụ hạng cùng Aston Villa. Ảnh: Reuters.
Giải Ngoại hạng Anh đang triển khai kế hoạch trở lại thi đấu từ , ngay cả khi nguy cơ từ đại dịch Covid-19 còn ở mức cao. CLB và các bên liên quan đều không muốn bỏ dở giải đấu đem lại doanh thu bản quyền truyền hình cao nhất thế giới. Việc Vương quốc Anh còn hàng nghìn ca nhiễm mới mỗi ngày cũng không thể ngăn quyết tâm của bóng đá.
Mings nhấn mạnh thêm: "Tài chính thúc đẩy việc trở lại, nhưng tôi nghĩ mọi người đều chấp nhận. Với tôi, điều đó không thành vấn đề. Nhìn vào Ngoại hạng Anh và doanh thu mà nó tạo ra, tôi như thấy một con quái vật. Tôi chẳng có gì phải than vãn khi mọi thứ tuyệt vời, nên tôi cũng chẳng rên rỉ khi bầu không khí xung quanh còn sự do dự".
Trong khi Mings và nhiều ngôi sao đồng ý thi đấu trở lại, một vài cầu thủ nói lời từ chối. N'Golo Kante và Troy Deeney đều không quay lại tập, thi đấu do lo nguy cơ nhiễm virus. Ban tổ chức Ngoại hạng Anh, CLB cũng tôn trọng quyết định này. "Điều quan trọng là cầu thủ được lựa chọn. Đó là việc cá nhân. Nếu bạn không muốn làm, bạn hoàn toàn không phải làm. Mọi người cho thấy sự quan tâm đến sức khỏe gia đình và tôi ủng hộ 100%", Mings cho biết.
"Luôn có phương thức cho thành công", Barnes nói trên trang WION. " đã cho nhiều thời gian. Ông ấy có sự ủng hộ và tin tưởng tuyệt đối từ ban lãnh đạo, và đó là lý do ông ấy có thể xây dựng nên một đội bóng vĩ đại như vậy. Chelsea đã làm điều tương tự với Jose Mourinho trong thời kỳ đầu tiên của ông ấy, và được tưởng thưởng bằng rất nhiều danh hiệu. Các CLB đều thành công nếu họ cung cấp cho HLV của mình đúng nguồn lực và thời gian cần thiết để xây dựng đội bóng".
Barnes thi đấu 10 năm cho Liverpool, từ 1987 đến 1997.
bổ nhiệm HLV thay Brendan Rodgers vào tháng 10/2015. Từ đó, CLB tiến bộ không ngừng. Bên cạnh sự việc mua được những hợp đồng sáng giá như hay , , thành công của Liverpool đến từ phương pháp huấn luyện và tính cách đặc biệt của Klopp.
"Điều quan trọng nhất là các cầu thủ phải ý thức được rằng HLV là người nắm quyền", Barnes nói thêm. "Quyền lực cầu thủ bây giờ là vấn đề toàn cầu, nhiều khi các cầu thủ được xem trọng hơn các HLV. Đó là sự mâu thuẫn rất lớn. Vai trò của một HLV sẽ bị đánh giá thấp khi các cầu thủ được xem là quan trọng hơn. Vì thế, tôi không bất ngờ khi Liverpool và Man City là hai CLB thành công nhất ở Anh trong hai năm qua, bởi HLV của cả hai CLB đó thực sự là những người nắm quyền, quyền lực không nằm ở những ông chủ hay những cầu thủ".
Sau khi đoạt Champions League 2019, Liverpool đang đứng trước cơ hội lần đầu sau 30 năm đăng quang ở giải vô địch Anh. Họ bỏ cách đội đứng thứ hai Man City tới 25 điểm, trong khi mùa giải còn chín vòng. Thầy trò Klopp chỉ cần thắng hai trận là đủ điểm đăng quang.
Tuy nhiên, theo Barnes, đó không thể làm điểm dừng của Liverpool: "Tôi nghĩ vấn đề không chỉ là mùa này. Liverpool không thể thoả mãn sau khi vô địch Ngoại hạng Anh. Kẻ kiến tạo thành công thực sự phải giành được thật nhiều danh hiệu trong khoảng thời gian dài. Liverpool sẽ tận hưởng vinh quang hiện tại, nhưng sau đó cần tập trung cho mùa tiếp theo. Hy vọng Klopp sẽ giúp các cầu thủ duy trì đẳng cấp hiện tại ở những mùa tiếp theo. Tôi hy vọng đấy là sự khởi đầu của một thời kỳ vĩ đại khác trong lịch sử CLB, khi họ có thể cạnh tranh trong cuộc đua vô địch ở Ngoại hạng Anh và Champions League mỗi mùa, như họ từng làm trong quá khứ. Chức vô địch Ngoại hạng Anh mùa này sẽ là chiến tích tuyệt vời với CLB, nhưng thành công không thể dừng lại ở đó".
Cựu tiền vệ Liverpool, Jason McAteer khuyên đội bóng cũ không nên mua Kylian Mbappe trong tương lai gần.
"Với tôi, không hoàn toàn phù hợp với ", McAteer - thi đấu cho Liverpool từ năm 1995 đến 1999 - nói. "Cậu ấy là một siêu sao, nhưng không thích hợp khoác áo Liverpool lúc này. Tôi không chắc cậu ấy là cầu thủ hợp với HLV Klopp".
Mbappe là mục tiêu tranh giành của nhiều đội bóng lớn. Ảnh: Reuters.
Góc nhìn cá nhân của Ateer có phần trái với Klopp. Cuối năm 2019, khi được hỏi về khả năng chiêu mộ Mbappe, HLV vô địch Champions League thể hiện sự háo hức rất lớn. Tuy nhiên, để mua được tiền đạo thuộc biên chế PSG, Liverpool có thể cần tới 300 triệu USD. Đội dẫn đầu Ngoại hạng Anh cũng phải cạnh tranh với Real Madrid.
"Tôi thà chiêu mộ Timo Werner, hoặc Jadon Sancho còn hơn Mbappe. Chúng ta có thể thấy Mbappe đến Liverpool vì những lý do khác, nhưng về mặt bóng đá, tôi biết cậu ấy không phù hợp ở thời điểm hiện tại", McAteer nhấn mạnh.
Việc mua thêm cầu thủ cũng đang trở thành một vấn đề được đặt ra cho HLV Klopp. Sau một mùa giành Champions League và một mùa chuẩn bị vô địch Ngoại hạng Anh, Liverpool cần tiếp thêm sinh khí để đảm bảo sự tươi mới. McAteer khẳng định: "Bạn không thể đứng yên, mà phải phát triển. Trên quan điểm của một HLV, tôi nghĩ đội bóng cần luôn cố tiến hai, hoặc ba bước. Đó là công việc của Klopp. Từ đó có thể hình dung những gì ông ấy làm mùa tới và chuẩn bị cho những mùa tiếp theo".
Cựu đội trưởng Man City Vincent Kompany có thể sớm trở lại sân Etihad giữ một chân trong ban huấn luyện của HLV Pep Guardiola.
Theo Sky Sports hôm 30/5, dù chưa có bàn bạc cụ thể giữa với Kompany, cánh cửa để trung vệ người Bỉ trở lại sân Etihad luôn rộng mở.
Ban huấn luyện của Guardiola hiện vẫn trống vị trí HLV phó mà Mikel Arterta - người trở lại để khởi nghiệp cầm quân. Kompany được xem là phù hợp để tiếp quản vai trò này, cả về uy tín lẫn sự thấu hiểu văn hoá Man City.
Guardiola và Kompany có quan hệ rất tốt trong bốn năm làm việc chung ở Man City. Ảnh: Reuters.
Trung vệ người Bỉ khoác áo giai đoạn 2008-2019. Kompany được xem là một biểu tượng trên hành trình cùng CLB vươn lên vị thế quyền lực mới của bóng đá Anh, với 12 danh hiệu, trong đó có bốn chức vô địch Ngoại hạng Anh.
Hè năm ngoái, anh chia tay Man City để trở lại CLB thời thơ ấu Anderlecht, nhận vai trò cầu thủ kiêm HLV. Do không thành công ở vai trò HLV, chỉ sau vài trận đầu mùa này, Kompany và chỉ đảm nhiệm vai trò hậu vệ, kiêm thủ quân của Anderlecht.
Man City rất muốn có người lấp vào chỗ trống của Arteta khi . Nhưng theo Guardian, Kompany chưa muốn rời Anderlecht, nơi anh còn hợp đồng hai năm và muốn thực hiện nốt để kéo dài sự nghiệp chơi bóng. Chừng nào không còn khát khao thi đấu, trung vệ người Bỉ mới tính chuyện chuyển hẳn sang công tác huấn luyện.
Man City sẽ thi đấu sớm nhất khi trở lại sau Covid-19, với trận đấu bù, tiếp Arsenal vào thứ Tư 17/6.
Bayern tạo cách biệt 10 điểm với đội nhì bảng Dortmund, với chiến thắng "năm sao" tại Allianz Arena. Lewandowski ghi bàn thứ 43 trên mọi đấu trường mùa này, chỉ qua 37 trận. Thầy trò HLV Hans-Dieter Flick cũng chạm chuỗi 10 trận thắng.
Lewandowski đã ghi 43 bàn qua 37 trận. Ảnh: Reuters.
Bayern quá mạnh so với Dusseldorf - đội đang đứng trước nguy cơ xuống hạng. Chủ nhà mở tỷ số từ phút 15, khi Muller phất bóng vào cấm địa, sát đường biên ngang cho Gnabry. Cựu tiền đạo Arsenal căng ngang để Pavard đệm bóng. Hậu vệ Dusseldorf - Mathias Jorgensen - giật về nhưng không thể phá bóng ra và chấp nhận phản lưới nhà. 14 phút sau, Pavard lại lập công với cú đánh đầu nâng tỷ số lên 2-0, từ quả phạt góc của Kimmich.
Trước trận này, Dusseldorf là đối thủ duy nhất ở Bundesliga mà Lewandowski chưa chọc thủng lưới. Cơn khát của trung phong Ba Lan được giải tỏa ở phút 43, sau pha đập nhả đẹp mắt của Bayern. Alaba khởi xướng với pha chọc khe cho Lewandowski. Tiền đạo 31 tuổi nhấc chân để Kimmich thoát xuống. Thay vì dứt điểm, Kimmich nhả lại cho Muller. Bị thủ môn khép góc, Muller lại nhả tiếp cho Lewandowski đệm bóng vào lưới trống.
Bàn thứ ba của Bayern.
Bàn thắng cũng giúp Lewandowski vươn lên dẫn đầu cuộc đua giành Chiếc Giày Vàng châu Âu mùa này, với 28 pha lập công. Chưa dừng ở đó, anh còn nâng tỷ số lên 4-0 chỉ bốn phút sau giờ giải lao. Từ đường căng ngang của Gnabry, Lewandowski đánh gót qua háng thủ môn Florian Kastenmeier.
Tỷ số 5-0 được ấn định cho Bayern ở phút 52, khi hậu vệ trái Alphonso Davies đi bóng lập bập qua hàng loạt cầu thủ đội khách. Hậu vệ Canada 19 tuổi sút chìm về góc xa, ghi bàn thứ ba cho anh mùa này.
TP HCMThủ môn Bùi Tiến Dũng cản hai quả luân lưu giúp TP HCM hạ Đà Nẵng 3-2 ở vòng 1/8 Cup Quốc gia tối 30/5.
TP HCM không phải thi đấu ở vòng sơ loại và được chơi trên sân nhà khi tiếp Đà Nẵng - đội thắng Huế vòng trước. Sân Thống Nhất được mở cửa đón khán giả trở lại, sau khi bị cấm ở Siêu Cup và V-League.
Công Phượng trận này ngồi ghế dự bị, nên Phi Sơn thiếu người đá cặp ăn ý. Hai đội chơi chậm, rình rập cơ hội, và vì thế, ít pha bóng nguy hiểm được tạo ra. Phút 22, Ngô Hoàng Thịnh đá phạt từ gần giữa sân khiến thủ môn Tuấn Mạnh vất vả cản phá. Đó cũng là tình huống đáng xem nhất hiệp một.
Sang hiệp hai, Công Phượng được tung vào sân, nhưng không tạo được sự khác biệt trên hàng công của TP HCM. Lối chơi rời rạc của cả chủ lẫn khách giúp hàng thủ hai bên dễ dàng hoá giải. Trận đấu kết thúc với tỷ số hoà 0-0 và phải phân định bằng loạt luân lưu.
Pha đổ người cản phá cú sút quyết định của thủ môn Bùi Tiến Dũng. Ảnh: Anh Khoa.
Ngay lượt đá đầu, thủ môn Bùi Tiến Dũng xuất sắc cản phá cú sút của Akinade giúp các đồng đội tự tin hơn. Công Phượng cũng sút thành công, dù Tuấn Mạnh đã chạm tay vào bóng. Ở lượt cuối, Bùi Tiến Dũng tiếp tục toả sáng khi đổ người chính xác, đẩy cú đá của Thanh Hải, giúp TP HCM thắng chung cuộc 3–2, lọt vào tứ kết.
Trên sân Vinh, CLB Bà Rịa Vũng Tàu tiếp tục gây sốc khi đánh bại SLNA 5-4 bằng loạt luân lưu sau khi hoà 1-1 ở hai hiệp chính.
Tại vòng sơ loại, Bà Rịa Vũng Tàu bất ngờ thắng Sài Gòn 2-1 trên sân nhà. Nhưng khi đến làm khách tại thánh địa Vinh, ít ai nghĩ thầy trò Trần Minh Chiến tạo thêm bất ngờ. Bên cạnh lợi thế sân nhà, SLNA còn có lực lượng vượt trội, với những tuyển thủ như Phan Văn Đức, Hồ Khắc Ngọc, Hồ Tuấn Tài...
Đội khách nhập cuộc hay hơn. Liên tiếp các phút thứ 8 và 9, cột dọc hai lần cứu thua cho SLNA. Nhưng đến phút 15, vận may không còn song hành với đội chủ nhà khi trung vệ Đình Bảo của Bà Rịa Vũng Tàu lên tham gia tấn công, đánh đầu hiểm hóc làm bó tay thủ thành Văn Hoàng, mở tỷ số cho đội khách.
Sau khi bị thua và đánh mất thế trận, HLV Ngô Quang Trường của SLNA mới tung Phan Văn Đức vào sân. Sự có mặt của tuyển thủ quốc gia này giúp SLNA chơi khởi sắc, và đến phút 45, chính Văn Đức kiến tạo để Tuấn Tài lập công gỡ hoà 1-1.
45 phút của hiệp hai, hai đội không thể ghi thêm bàn thắng và phải phân định trên chấm 11 mét. Các cầu thủ khách thực hiện cả năm quả luân lưu thành công, trong khi Đình Đồng sút hỏng khiến SLNA bại trận.
Thắng chung cuộc 6-5, Bà Rịa Vũng Tàu sẽ gặp TP HCM ở vòng tứ kết.
Bà Rịa Vũng Tàu tiếp tục loại một đội V-League ở Cup Quốc gia. Ảnh: Đức Đồng.
Một trận đấu khác cũng phân định thắng thua bằng loạt luân lưu khi Than Quảng Ninh thắng Nam Định 5-4 sau khi hai đội hoà 2-2 ở hai hiệp chính.
Trên sân Long Xuyên, chủ nhà An Giang để thua Viettel 0-2.
Ngày mai 31/5, diễn ra các trận còn lại của vòng 1/8 khi Bình Dương gặp Thanh Hoá, Cần Thơ tiếp Bình Phước, Hà Nội đón tiếp Đồng Tháp và Quảng Nam gặp Hà Tĩnh.
Giải vô địch Tây Ban Nha sẽ thi đấu với mật độ bốn ngày một vòng trong 11 vòng cuối.
sẽ và kết thúc vào 19/7. Trong 39 ngày, 20 đội chơi tổng cộng 110 trận.
La Liga chuẩn bị thi đấu liên tục trong thời gian ngắn. Ảnh: AS.
Việc chơi với mật độ dày, trung bình bốn ngày mỗi vòng, nhằm kết thúc La Liga sớm nhất có thể trong bối cảnh đại dịch Covid-19 vẫn là một vấn đề rất lớn tại Tây Ban Nha. Xứ đấu bò đang điều trị cho 61.565 ca mắc bệnh, bên cạnh 196.958 ca khỏi và 27.121 ca tử vong. Hôm 29/5, số ca nhiễm mới là 658.
Việc các cầu thủ sớm trở lại sau hai tháng ở nhà có nguy cơ hàng loạt như những gì đang diễn ra tại . Theo giới chuyên môn, với mật độ thi đấu dày, mọi thứ có thể trở nên tồi tệ hơn với La Liga.
Sức nóng lên tới 30 độ C trong mùa hè cũng là một vấn đề cho việc thi đấu. Một số trận có khả năng thi đấu từ 19h30, hoặc muộn hơn.
Cuộc đua vô địch La Liga vẫn còn nhiều hấp dẫn, do chỉ hơn hai điểm so với . Vị trí giữa hai đội hoàn toàn có thể thay đổi trong một vòng.
Cuộc đua giành vé dự cũng còn tính cạnh tranh cao. Sevilla, Real Sociedad, Getafe, Atletico và Valencia chỉ hơn nhau từ một đến năm điểm.
Sau khi kết thúc La Liga, một số đội sẽ nghỉ vài tuần để chuẩn bị cho hai Cup châu Âu. Barca, Real đều còn trận lượt về vòng 1/8 Champions League. Atletico đã sớm vào tứ kết sau khi loại Liverpool. Từ vòng tứ kết, tám đội có thể tập trung chơi ở một thành phố do UEFA lựa chọn.
Tiền đạo Mauro Icardi gần như chắc chắn sẽ ký hợp đồng dài hạn PSG từ hè này, qua đó kết thúc mối lương duyên kéo dài bảy năm với Inter.
Theo truyền thông châu Âu, sẽ trả 66 triệu USD để mua từ . Mức giá này thấp hơn khoảng năm triệu USD so với điều khoản mua đứt trong hợp đồng mượn mùa 2019-2020.
Icardi sẽ là người của PSG từ mùa tới. Ảnh: AP.
Inter chịu hạ giá vì không cần lấy lại Icardi. Ngoài ra, việc PSG đồng ý trả tiền mặt cũng có ý nghĩa lớn trong bối cảnh khủng hoảng tài chính thời Covid-19. Ban đầu, PSG định .
Sau khi đạt thỏa thuận với Inter, PSG cần đàm phán với Icardi về điều khoản cá nhân. Hai bên còn vấn đề về tiền thưởng.
Ở chiều ngược lại, Inter có thể đón Edinson Cavani. Tiền đạo người Uruguay chuẩn bị hết hợp đồng với PSG và ra đi theo dạng tự do.
Trong mùa giải chơi cho PSG theo hợp đồng mượn, Icardi ghi 20 bàn trong 31 trận. Thành tích này góp phần không nhỏ vào chức vô địch Ligue 1 và tấm vé dự tứ kết Champions League. Do Chính quyền Pháp cấm bóng đá đến hết tháng 8, Ban tổ chức Ligue 1 phải kết thúc giải sớm 10 vòng. PSG được công nhận vô địch do hơn 12 điểm so với đội đứng thứ hai Marseille.
Việc Ligue 1 kết thúc sớm giúp PSG không cần mạo hiểm chơi trong mùa dịch, nhưng cũng lấy đi cơ hội cọ xát chuẩn bị cho tứ kết Champions League. Theo UEFA, Champions League bắt đầu lại từ tháng 8, sau khi kết thúc các giải vô địch quốc gia. Không như Ligue 1, bốn giải Ngoại hạng Anh, La Liga, Serie A và Bundesliga đều đã và đang trở lại.
Nhà vô địch WBC thế giới Tyson Fury nhận lời đấu biểu diễn với huyền thoại Mike Tyson ngay khi được đối tác đặt vấn đề.
"Tôi đã nhận được lời mời tỉ thí với Mike Tyson. Tôi chỉ biết thốt lên rằng cái gì đang xảy ra vậy?", Tyson Fury nói với BT Sport hôm 28/5. "Người gọi tới nhắc lại về một trận đấu biểu diễn Tyson. Tôi gật đầu lập tức và hầu như chẳng kịp suy nghĩ gì".
Mike Tyson (phải) trong trận đấu với Holyfield cách đây hơn 20 năm. Ảnh: AFP.
Fury được xem là võ sĩ quyền Anh hạng nặng giỏi nhất thế giới hiện tại, cùng với Anthony Joshua và Deontay Wilder. Trong khi đó, giữ kỷ lục là tay đấm trẻ tuổi nhất từng giành một đai major (WBA, WBC, IBF hoặc WBO).
Dù hơn nhau 22 tuổi, trận đấu giữa Tyson và Fury rất được mong chờ bởi phong cách của họ trái ngược nhau. "Mike thép" luôn tấn công dữ dội, như thể muốn ăn tươi nuốt sống đối thủ ngay những hiệp đầu. Ngược lại, "Vua Di-gan" rất giỏi phòng ngự và né đòn siêu hạng. Bên cạnh đó, thể hình của hai người rất chênh lệch. Tyson cao 1m78, thấp hơn hậu bối 28 cm.
"Người ta từng giả lập những trận quyền Anh xuyên thời đại và mời tôi tham gia, nhưng thú thực là tôi không hứng thú và thấy bất kính với các tiền bối", Fury nói tiếp. "Tôi không nghĩ một ngày nào đó có thể hiện thực hóa giấc mơ so tài với những tượng đài trong quá khứ".
Khi được hỏi về trận đấu sắp tới giữa Tyson và Evander Holyfield, Fury đáp: "Tôi nghĩ Tyson thực sự nghiêm túc với ý định của mình. Dù cả hai đều có tuổi và không còn thể lực như trước, tôi nghĩ mình không nên hủy hoại giấc mơ của bất kỳ ai. Nếu họ thấy phù hợp cả về y tế lẫn sức khỏe, hãy để cả hai thượng đài".
Tyson, 53 tuổi, có ý định thi đấu biểu diễn để quyên tiền từ thiện. Ngoài Holyfield, ông còn đánh với Shannon Briggs và một số tên tuổi lớn khác của quyền Anh hạng nặng. Dù treo găng 15 năm, "Mike thép" tự tin vào thể lực hiện tại. Tuần trước, khi xác nhận trở lại sàn đấu, võ sĩ người Mỹ bộc bạch: "Tôi nghĩ mình là võ sĩ vĩ đại nhất và tin rằng không đối thủ nào trong quá khứ chịu nổi những cú đấm của tôi".
So về bảng thành tích, Tyson đấu nhiều trận hơn Fury (58 so với 31), nhưng ông sáu lần thất bại, còn hậu bối người Anh chưa thua lần nào.
Cựu cầu thủ Na Uy, giờ là ký giả, Jan Aage Fjortoft tin tiền đạo đồng hương Erling Haaland sớm muộn gì cũng sẽ đến Anh chơi bóng.
"Tôi nghĩ Haaland sớm muộn cũng sẽ đến Ngoại hạng Anh, nhưng đến đâu thì tôi chưa rõ", Fjortoft nói trong chương trình The Football Show hôm 28/5. "Cậu ấy cần thời gian. Tôi nghĩ Haaland đã tiến bộ nhanh hơn bản thân cậu ấy nghĩ ở Salzburg, với thành công ở Champions League. Giờ cậu ấy đang ở một nơi tốt hơn. Tôi nghĩ cậu ấy sẽ không rời đi trong tương lai gần, nhưng sớm muộn cũng đến Ngoại hạng Anh giống mọi cầu thủ lớn khác".
Haaland đạt hiệu suất 0,94 bàn mỗi trận cho Dortmund. Ảnh: Sky.
, 19 tuổi, nổi lên như một hiện tượng mùa này, khi ghi 28 bàn sau 22 trận cho Salzburg, trước khi đến và ghi 13 bàn sau 14 trận. Theo báo giới Anh, và là những đội bóng khao khát có chân sút Na Uy nhất.
"Điều khiến tôi ấn tượng với Erling và đội ngũ của cậu ấy là họ đã chọn nơi hợp lý để cậu ấy phát triển", Fjortoft nói thêm. "Cậu ấy trưởng thành từ Molde - nơi từng là HLV của Haaland. Vậy nên, thật khó để Man Utd chấp nhận việc vuột mất cậu ấy vào tay Dortmund. Haaland đã đến Red Bull Salzburg - nơi tuyệt vời dành cho các tài năng trẻ, và giờ cậu ấy đến Dortmund, cũng là một nơi không thể phù hợp hơn".
Haaland có nguy cơ nghỉ vài tuần sau đầu gối ở trận hồi giữa tuần. Tiền bối của anh, Fjorfort từng đá ở Ngoại hạng Anh trong màu áo Middlesbrough, giai đoạn 1995-1997. Cựu chân sút Na Uy ghi 10 bàn sau 41 trận tại giải quốc nội. Ông thi đấu 71 trận cho đội tuyển quốc gia, ghi 20 bàn.
Hai năm trước khi mang tên Champions League, giải đấu số một châu Âu cấp CLB chứng kiến hành trình đi vào lịch sử của Red Star Belgrade.
Ngày 29/5/1991, Red Star Belgrade - Olympique Marseille đọ tài trong trận chung kết Cup C1 (European Cup). Đại diện ưu tú nhất của bóng đá Nam Tư cũ - Red Star - lên ngôi sau trận cầu này. Nhưng, đó là chức vô địch mà họ không thể đứng lên để bảo vệ, vì đất nước Nam Tư đã tan rã trong một cuộc nội chiến kinh hoàng nhất lịch sử châu Âu kể từ Thế chiến II.
"Trong quá khứ, nhiều trận chung kết Cup C1 thật tẻ nhạt, nhưng đây quả là một buổi tối của dải ngân hà lấp lánh", Bình luận viên David Coleman nói oang oang trên sóng phát thanh BBC tối 29/5/1991, vài phút trước giờ bóng lăn, trên sân San Nicola, Bari, Italy.
Trong sự nghiệp bình luận lừng lẫy với rất nhiều tuyên bố điên khùng, những lời về trận đấu đó vẫn là ấn tượng nhất của Coleman. Ông làm Bình luận viên bóng đá chính của BBC, và tính tới năm 1991 đã có 37 năm trong nghề. "Đây là hai đội bóng đều chơi tấn công điên loạn, cả châu Âu đang chờ đợi một màn pháo hoa tưng bừng", Coleman nói thêm.
Nhưng thực tế suốt gần hai giờ đồng hồ sau đó thì nặng nề và tẻ ngắt, trái ngược hoàn toàn với sự phấn khích thái quá của Coleman trước giờ bóng lăn. Dù vậy, cách tiếp cận thiên về phòng ngự của Red Star, đến giờ, vẫn là một chủ đề nghiên cứu cho giới am hiểu bóng đá.
Đó là trận chung kết của nhiều điều đầu tiên. Cả Pháp lẫn Nam Tư đều chưa từng có nhà vô địch Cup C1, dù Stade de Reims, St Etienne và Partizan Belgrade từng góp mặt ở nhiều trận chung kết.
Marseille thời bấy giờ là đội bóng nhà giàu mới nổi, tuyển mộ được rất nhiều tên tuổi lớn nhờ tiền bạc và tài tháo vát của chính trị gia Bernard Tapie. Cách làm bóng đá này về sau có thể thấy ở Real Madrid của Chủ tịch Florentino Perez từ đầu những năm 2000, với chính sách "Los Galaticos".
Chris Waddle, ngôi sao tiền đạo người Anh ở World Cup 1990, và chân sút cự phách người Pháp Jean-Pierre Papin dẫn dắt hàng công. Và họ được hỗ trợ bởi một Jean Tigana đang ở đỉnh cao sự nghiệp. Marseille khi đó còn sở hữu người hùng cũ của Red Star, Dragan Stojkovic - một trong những tài năng lớn nhất mọi thời đại của bóng đá Nam Tư. Trong trận chiến tại Bari, Stojkovic sẽ mặt đối mặt đội bóng thời thơ ấu của anh. Bên cánh trái là Abedi Pele - một những ngôi sao châu Phi tiên phong sang châu Âu thi đấu. Băng ghế dự bị của Marseille khi đó cũng có nhiều tên tuổi lớn, trong đó có tiền đạo Philippe Vercruysse của tuyển Pháp.
Phía bên kia, Red Star là một tập hợp những cái tên lúc bấy giờ còn lạ hoắc, và chỉ chiến thắng nhờ vào lối chơi phòng ngự tổ chức cực tốt. Robert Prosinecki, bảy năm trước khi đưa Croatia vào bán kết World Cup 1998, chơi bên cạnh kèo trái thiên tài Sinisa Mihajlovic. Ở phía trên, đội bóng Nam Tư có Dragisa Binic, người tự tin với tốc độ đến mức từng quả quyết có thể chạy 100 mét trong 10,5 giây và muốn chạy thi với nhà vô địch Olympic Carl Lewis.
Trận bán kết lượt đi, trên sân Bayern, là minh chứng cho tốc độ kinh hoàng của Binic. Ông nước rút, theo đường chọc khe của Prosinecki rồi căng ngang, dọn cỗ cho Darko Pancev gỡ hòa 1-1, tạo tiền đề cho Red Star thắng ngược đối thủ Đức 2-1.
Pha làm bàn tại Munich đó cũng toát lên những phẩm chất hay nhất của Red Star thời ấy: nhãn quan sắc sảo, kiểm soát và tốc độ khó lường. Họ chỉ mất đúng 12 giây để đưa bóng từ đầu kia sân tới nằm gọn trong lưới Bayern.
Bàn gỡ 1-1 của Red Star trong trận bán kết lượt đi thắng chủ nhà Bayern 2-1.
Khi Glasgow Rangers của HLV Graeme Souness bắt trúng lá thăm mang tên Red Star ở vòng 2, trợ lý HLV Walter Smith đã được cử tới Nam Tư để điều tra về đối thủ lúc đó hãy còn là ẩn số với giới bóng đá tại Tây Âu. Khi trở về Scotland từ Belgrade, bản báo cáo của Smith thẳng thắn đúng kiểu Glasgow: "Tiêu đời rồi!".
John Motson, một mình luận viên kỳ cựu khác của BBC, cũng bị ngợp bởi lối chơi của Red Star, khi đội bóng Nam Tư này đè bẹp thầy trò Souness. "Những cầu thủ này di chuyển quá nhanh", Motson nói sau khi Pancev ghi bàn thứ ba trong trận lượt đi thắng Rangers 3-0 tại Belgrade. Về sau, Souness thừa nhận đội bóng của ông chưa bao giờ lép vế như thế, trên sân khách.
Diễn biến chính trận Sao Đỏ 3-0 Rangers.
Binic, từng đánh bại một VĐV chạy nước rút chuyên nghiệp của Nam Tư chỉ để lên báo, không phải là người duy nhất có quyền ngạo nghễ trong đội hình Red Star ngày ấy.
Trung vệ Miodrag Belodedici bỏ chạy khỏi chế độ độc tài Ceausescu ở Romania vào năm 1989, lãnh án 10 năm tù vắng mặt. Anh gia nhập Red Star bằng cách tự tìm tới sân của đội ở Belgrade và hỏi liệu đội có cần một cầu thủ hay không.
Từng giành Cup C1 với Steaua Bucharest năm 1986, Belodedici ngay lập tức được chào đón. Chính trung vệ Romania này phát động tình huống phản công ở Munich mà Prosinecki đã đưa Binic vào thế kiến tạo. Vào tối 29/5/1991, ở Bari, Belodedici trở thành cầu thủ đầu tiên trong lịch sử dự trận chung kết và giành Cup C1 với hai CLB khác nhau.
Người kết thúc những đường chuyền từ Mihajlovic và Prosinecki, ngoài Pancev, còn có Dejan Savicevic, tiền đạo đồng về nhì ở bình chọn Quả Bóng Vàng 1991. Savicevic suýt đưa tuyển Nam Tư vào bán kết World Cup 1990 ở Florence - nơi họ dừng bước trước đội vào chung kết Argentina. Pancev thì ghi 34 bàn cho Red Star mùa 1990-1991 và giành Chiếc Giày Vàng châu Âu.
Cả bốn người Nam Tư này về sau đều tỏa sáng ở những giải đấu hàng đầu châu Âu khi bóng đá xứ Balkan gặp đại hoạ. Nhưng trước đó, họ đã cùng nhau giúp Red Star thắng trận chung kết Cup C1, nơi đối thủ là Marseille - một đội chơi cũng tấn công điên loạn, khiến cả châu Âu phải ngả mũ.
Với Waddle (trái) và Papin (phải), Marseille có hỏa lực tấn công mạnh bậc nhất châu Âu năm 1991.
Đội bóng Pháp khi đó ghi 22 bàn trong bốn vòng (vòng một, vòng hai, tứ kết và bán kết) trên đường tới trận chung kết tại Bari. Cả Red Star lẫn Marseille đều ghi được ít nhất bốn bàn ở mỗi vòng (gồm hai lượt, đi và về). Marseille thậm chí còn sút tung lưới Lech Poznan tới tám lần qua hai lượt trận vòng hai vào tháng 10/1990. Vì thế, David Coleman không hề lạc quan tếu, với dự báo về một trận chung kết rực lửa bởi lối đá tấn công.
Nhưng thực tế được lột tả qua lời Mihajlovic nhiều năm sau: "Tôi cho rằng đó là trận chung kết Cup C1 tẻ nhạt nhất trong lịch sử". Suốt hai tiếng đồng hồ, không bàn thắng nào được ghi. Papin và Waddle đều bỏ lỡ các cơ hội ngon ăn. Tại sao hai đội bóng chơi tấn công dồn dập nhất châu Âu lại trở nên như thế?
"Nếu chúng tôi vào trận với tinh thần tấn công, chúng tôi có lẽ đã thua, không hẳn vì Marseille mạnh hơn, mà vì các cầu thủ của họ quen với những trận đấu lớn thế này hơn. Chúng tôi thì có cả một đội hình gồm toàn những chú nhóc 21, 22 và 23 tuổi", Mihajlovic lý giải về cách tiếp cận trận đấu của Red Star.
Ngay trước trận, Chủ tịch Marseille Tapie đã nghĩ rằng những chú nhóc của Red Star có thể bị mua đứt. "Chuyện chả có gì bí mật. Tôi chưa bao giờ phủ nhận chuyện này. Chúng tôi đã được đề nghị 500.000 mark Đức để buông trận đấu. Chúng tôi từ chối, nhưng mọi người đều biết là có chuyện đó", Mihajlovic kể vào năm 2011.
Tuy nhiên, bên cạnh danh dự, còn một vấn đề nữa đặt ra với Red Star khi ấy: Làm sao để đánh bại một Marseille đầy rẫy siêu sao thời đó?
Chiến thuật phòng ngự có phần tiêu cực giúp Red Star hóa giải sức tấn công của Marseille, trước khi giành chiến thắng ở loạt đá luân lưu.
"Vài giờ trước trận, chúng tôi được xem các đoạn ghi hình những trận đấu của Marseille. Tôi nhớ HLV Ljupko Petrovic nói với cả đội rằng nếu chúng tôi chơi tấn công thì sẽ bị họ phản công. Tôi liền hỏi lại rằng 'Thế bọn cháu phải làm gì?', Ông ấy đáp: 'Khi có bóng, hãy trả lại cho họ'. Vì thế, chúng tôi trải qua 120 phút trên sân về cơ bản là không có bóng", Mihajlovic nhớ lại. Petrovic - vị HLV được nhắc tới ở đây - về sau từng sang Việt Nam dẫn dắt CLB Thanh Hóa năm 2017.
Đó là lần thứ tư một trận chung kết Cup C1 phải quyết định bằng loạt đá luân lưu, và Red Star có được ngày may mắn nhất lịch sử CLB. Ở giải VĐQG Nam Tư mùa ấy, nếu hòa, các đội đều phải đá 11m để phân định thắng thua. Các cầu thủ Red Star, nhờ đó, có nhiều dịp thực chiến với trò cân não.
Không những thế, hai cầu thủ Marseille ra sân tại Bari hôm ấy - Stojkovic và Wadle - đã trải qua những cảm xúc tồi tệ với những quả 11m ở World Cup 1990.
10 tháng trước, trong khi Prosinecki và Savicevic sút thành công cho tuyển Nam Tư ở loạt luân lưu trận tứ kết World Cup với Argentina, Stojkovic, người bây giờ khoác áo Marseille, đá hỏng quả quyết định khiến Nam Tư bị loại. Waddle thì sút phạt đền hỏng, đưa bóng đập xà trong trận gặp Đức, khi tuyển Anh dừng bước ở bán kết.
Cả Waddle lẫn Prosinecki đều không tình nguyện tham gia loạt đá cân não ở Bari.
Hậu vệ phải Manuel Amoros được chọn thực hiện cú đá đầu tiên cho Marseille, và anh bị thủ môn, đội trưởng Red Star, Stevan Stojanovic từ chối. Bảy quả 11m sau đó đều thành công, trước khi Pancev bước lên sút bóng qua tay Pascal Olmeta ghi bàn quyết định.
Red Star đăng quang sau khi hạ Marseille ở chung kết năm 1991.
Nhưng vào lúc các cầu thủ Red Star ăn mừng danh hiệu lớn trên đất Italy, ở quê nhà, đất nước Nam Tư của họ bắt đầu tan tác. Khi Red Star Belgrade chuẩn bị vào chiến dịch bảo vệ danh hiệu vào tháng 9/1992, Nam Tư không còn là Nam Tư nữa. Nội chiến bùng phát trên bán đảo Balkan - khu vực địa chính trị dữ dội nhất châu Âu. Đội hình vĩ đại của Nam Tư bị cấm tham dự Euro 1992, góp phần tạo nên câu chuyện cổ tích Đan Mạch. Thế hệ lẫy lừng năm 1991 không bao giờ còn có dịp chơi cùng nhau trên sân khấu quốc tế nữa.
"Chúng tôi lẽ ra có thể cùng nhau chiến thắng thêm nhiều năm nữa, nếu không có cuộc chiến. Một số cầu thủ bắt buộc phải ra đi, nhưng chúng tôi vẫn còn những người trẻ rất giỏi", Belodedici nói.
Stojanovic nhiều năm sau vẫn còn tiếc nuối về những năm tháng hào hùng mà đau thương đó. Cựu thủ môn này nói: "Bi kịch là ở chỗ chúng tôi không bao giờ được biết chúng tôi có thể tiến xa tới đâu".
Lật lại một chút hồ sơ có thể giúp chúng ta tưởng tượng ra sự kỳ vĩ của đội tuyển Nam Tư không bao giờ trở thành hiện thực đó. Năm 1998, Prosinecki và đất nước Croatia mới độc lập của anh đoạt HC đồng World Cup 1998.
Nếu ở giải đấu trên đất Pháp đó, Savicevic - người lúc ấy là tuyển thủ Nam Tư, và bây giờ mang quốc tịch Montenegro - chơi tiền vệ tổ chức đằng sau bộ đôi Pancev - người Nam Tư, sinh ở Macedonia, và Vua phá lưới Davor Suker - người Croatia, với Mihajlovic - người Nam Tư, sinh ở Croatia - cầm trịch thế trận, cùng một Robert Jarni - người Croatia - chơi tuyệt hay bên cánh trái, ai có thể cản nổi Nam Tư ở Pháp?
Bóng đá, vì thế, đã phải trả cái giá rất đắt cho cuộc chiến Balkan.
Chiếc HC đồng World Cup 1998 của Croatia, chỉ với một vài trụ cột còn lại sau khi tuyển Nam Tư tan rã như Suker, Boban, Prosinecki, Jarni, làm dày thêm tiếc nuối về một đội tuyển Nam Tư hùng mạnh không bao giờ thành hiện thực. Ảnh: Reuters.
Chỉ trong một năm, nhà vô địch ở Bari đã tan tác. Prosinecki sang Tây Ban Nha chơi cho Real Madrid. Pancev, Mihajlovic cùng Savicevic chọn Serie A của Italy làm bến đỗ, và chơi tổng cộng hơn 400 trận ở đó.
Di sản mà Red Star để lại, vì thế, có thể thấy ở khắp châu Âu. Với những người hâm mộ bóng đá chân chính, sẽ chỉ có một Red Star của buổi tối hào hùng tại Bari, dù cho các chính trị gia có nói gì đi nữa. Đội bóng đó đã không còn sau trận chung kết, cũng như số phận của Liên bang Nam Tư và Cup C1 châu Âu - giải đấu được thay đổi thể thức và mang tên mới Champions League từ mùa 1992-1993.
Cựu Chủ tịch Barca Joan Gaspart ám chỉ La Liga có thể đã chọn kết thúc mùa giải và trao chức vô địch cho Real vì Covid-19, nếu Barca không hơn Real hai điểm.
"Nếu giữ đỉnh bảng trước lúc hoãn thi đấu, giải vô địch có thể đã kết thúc, chứ không phải đợi để trở lại thi đấu nốt như lúc này", cựu Chủ tịch Joan Gaspart từ năm 2000 đến 2003 nói với AS hôm thứ Tư 27/5.
Theo trang SB Nation, thông điệp của Gaspart có ẩn ý rằng "La Liga luôn thiên vị Madrid và lạnh nhạt với Barca". Quan điểm này được SB Nation minh hoạ thêm bằng cách dẫn lại tuyên bố của cựu trọng tài Eduardo Iturralde Gonzalez hôm 21/5 rằng "70% người Tây Ban Nha thích Real, và ở La Liga ưa Real, chỉ 10% còn lại thích Barca".
Barca hiện hơn Real hai điểm trước khi La Liga hoãn vì Covid-19. Ảnh: EFE.
Trước La Liga, hai giải vô địch Pháp và Bỉ cùng tuyên bố hủy phần còn lại của mùa giải, trao chức vô địch cho các đội đầu bảng. Những giải muốn nối lại thi đấu, gồm La Liga, Ngoại hạng Anh và Serie A vẫn còn nguy cơ hủy giải, nếu không thể kiểm soát Covid-19 sớm.
So với Ngoại hạng Anh, hủy kết quả mùa 2019-2020 khiến các CLB ít thiệt hại kinh tế hơn. Tuy nhiên, chuyện này có thể dẫn tới kiện cáo, với tiền lệ là Lyon, Amiens và Toulouse cùng đưa Ban tổ chức Ligue 1 ra tòa.
Đầu tuần này, Chủ tịch Javier Tebas tiết lộ, rằng dự kiến trở lại vào 11/6, với trận cầu mở màn giữa Sevilla và Real Betis. Hiện các CLB ở hai giải đấu cao nhất Tây Ban Nha đều trở lại tập luyện, theo nhóm 10 người một. Các buổi tập cả đội sẽ được cho phép từ ngày 1/6.
"Sống và thi đấu với quá nhiều thứ bất trắc thật không dễ, nhất là trong tình huống lần đầu xảy ra như này", Lionel Messi chia sẻ. "Tất cả chúng ta đều tự hỏi khi nào được trở lại sân cỏ. Có lẽ khi thi đấu lại, chúng tôi sẽ có cảm giác như bắt đầu một mùa giải mới, dù về mặt kỹ thuật, nó vẫn trong mùa 2019-2020".
PhápBất chấp việc sân vận động bị niêm phong và lệnh giãn cách xã hội, hai đội bóng ở Strasbourg đã gặp nhau cuối tuần trước.
"Một đội từ quận Neuhof đã thi đấu với đội của quận Hautepierre tại một quận khác", trợ lý phụ trách thể thao Strasbourg, Serge Oehler xác nhận với AFP hôm 27/5. "Chúng tôi đang xác minh, xem đây là trận của đội chính thức hay là các cá nhân tự phát thi đấu. Ai đó đã có chìa khóa để mở cửa sân vận động Paco-Mateo".
Chính quyền Strasbourg đang tìm cách khắc phục hậu quả về trận bóng đá cuối tuần trước. Ảnh: AFP.
Neuhof và Hautepierre là hai khu vực nhạy cảm của Strasbourg, tỉnh lỵ của tỉnh Bas-Rhin, nơi được Chính phủ Pháp đưa vào danh sách báo động đỏ vì Covid-19. Theo AFP, Bas-Rhin còn 575 bệnh nhân nhiễm nCoV đang được điều trị, trong đó 47 người được chăm sóc đặc biệt. Tính từ đầu dịch, 620 người đã tử vong vì Covid-19 ở Bas-Rhin.
Sau lệnh phong tỏa xã hội của Chính phủ Pháp, các trang thiết bị thể thao, bao gồm cả sân vận động được niêm phong. Lưới ở những sân bóng đá và bóng rổ cũng được gỡ bỏ. Bên cạnh đó, chính quyền cũng cấm tập trung quá 10 người ở khu vực công cộng.
Hơn 300 người tập trung theo dõi trận đấu giữa Neuhof và Hautepierre, vì thế khiến dư luận Pháp tức giận. "Tôi sợ hãi vì sự vô trách nhiệm của nhóm người này. Chúng tôi có cảm giác, rằng họ như thể chẳng có gì để mất, hoặc quá tự tin vào sức khỏe bản thân. Họ không nhận ra những nguy cơ có thể mắc hoặc truyền cho cộng đồng", trợ lý phụ trách thể thao Strasbourg, Oehler nhấn mạnh.
Gilbert Deray, Trưởng dịch vụ chuyên khoa thận tại Pitie-Salpetriere, Paris bày tỏ trên Twitter: "Thật bất cẩn. nCoV vẫn hiện diện ngoài kia, và những cuộc tụ tập như vậy chẳng khác nào kích nổ một quả bom".
"Tụ tập hơn 300 người xem bóng đá là hành động cực kỳ nghiêm trọng với sức khỏe cộng đồng", thông cáo báo chí của Bas-Rhin cho biết. "Điều này đẩy mạnh sự lây lan nCoV, và khiến nỗ lực giãn cách xã hội 55 ngày qua của toàn bộ dân chúng đổ xuống sông".
Một cuộc họp đã được tổ chức vào 11h sáng thứ Ba 25/5, giờ Paris, tại Strasbourg để thảo luận về các biện pháp chống lại nguy cơ lây lan nCoV sau trận đấu trên, cũng như các biện pháp ngăn ngừa điều tương tự có thể xảy ra.
Oehler nhấn mạnh sẽ dùng "các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc" tới những cá nhân liên quan, dựa trên hình ảnh của camera được đặt trong thành phố. Trước đó, vào cảnh sát chỉ giải tán đám đông và không phạt, cũng như bắt giữ cá nhân nào. Bên cạnh đó, khóa của tất cả các sân vận động ở Strasbourg sẽ được thay trong thời gian tới.
Thừa nhận việc cấm khán giả vào sân là đúng đắn trong bối cảnh đại dịch, nhưng cá nhân Lionel Messi vẫn cảm thấy khó chịu.
"Đang có những cuộc thảo luận về việc tổ chức phần còn lại của mùa giải mà không có khán giả", nói trong một buổi phỏng vấn với hãng thời trang Adidas. "Phương án đó cũng chứa đựng nhiều thách thức. Tại Barca, chúng tôi vẫn chuẩn bị một cách nghiêm túc để trở lại thi đấu. Mọi cầu thủ đều phải chuẩn bị và tưởng tượng ra cảnh thi đấu không khán giả vì đó sẽ là một điều kỳ quặc".
Messi và các đồng đội đang dẫn đầu La Liga trước khi giải đấu tạm hoãn vì Covid-19. Ảnh: Press Sport.
Tại Tây Ban Nha, các cầu thủ đã được phép tập trở lại nhưng ban tổ chức La Liga chưa thông báo lịch thi đấu cụ thể. Hôm 22/5, Chủ tịch La Liga Javier Tebas tuyên bố vào ngày 11/6 nhiều khả năng sẽ đánh dấu sự trở lại của giải bóng đá số một Tây Ban Nha.
"Tôi có chút khó chịu khi thi đấu trên sân nhà mà không có khán giả. Nhưng ở khía cạnh khác, việc cấm khán giả đến sân là cần thiết trong bối cảnh dịch bệnh như hiện nay. Đây là một thời điểm đặc biệt. Với những gì đã diễn ra trên thế giới, hạn chế tụ tập đông người là điều chính đáng", Messi nói thêm. "Chúng tôi có thời gian chuẩn bị cho sự trở lại của giải đấu và cũng hưởng lợi từ việc các cầu thủ gặp chấn thương đã bình phục. Về cơ bản, đó vẫn là mùa giải 2019-2020. Nhưng tôi chắc chắn, mọi CLB, mọi cầu thủ đều sẽ có cảm nhận khác. Ban đầu, có lẽ là một cảm giác kỳ lạ. Nhưng tôi rất nóng lòng đợi ngày giải đấu trở lại".
Trước khi giải bị dừng thi đấu hồi đầu tháng 3, Barca dẫn đầu La Liga với 58 điểm, hơn hai điểm so với Real. Giải còn 11 vòng.
Sau 27 trận, Messi cũng đang đứng đầu cuộc đua Vua phá lưới La Liga 2019-2020 với 19 bàn. Thủ quân Barca hơn năm bàn so với người đứng thứ hai Karim Benzema.
Phạt đền là thứ đối kháng đơn sơ nhưng căng thẳng và hàm chứa nhiều nghệ thuật bậc nhất lịch sử bóng đá. Để nghiên cứu về nó, giới toán học thậm chí từng phải vận dụng đến một lý thuyết tồn tại trong cuộc Chiến Tranh Lạnh giữa Mỹ và Liên Xô (cũ).
Cú đá phạt đền là những đòn tâm lý chiến được thực hành lặp đi lặp lại trong bóng đá. Đó là một thứ đối kháng mang tính cơ bản và nguyên thủy nhất. Đường bóng phải đánh bại thủ môn và bay vào lưới, trong bối cảnh các hậu vệ đã bị loại trừ. Nếu trận đấu đang ở tình thế cân bằng, một phán quyết phạt đền sẽ tạo ra một áp lực lớn cho cả hai kẻ ở hai đầu cuộc chiến tâm lý. Phạt đền không đòi hỏi chiến thuật cụ thể, ít nhất là nó không liên quan đến sự phức tạp của toàn bộ trận đấu.
Khi phạt đền được biến thành một hình thức đá luân lưu để phân định kẻ thắng người bại, nó lại biến thành chìa khóa mở cửa lên thiên đường hoặc xuống địa ngục. Phạt đền trở thành điều kiện tiên quyết cho vinh quang, với giá trị thu về từ ván bài tâm lý cao đến mức khó tin. Khi đó, phạt đền chính là một con quái thú.
Không, phải nói là một bầy quái vật bởi không còn một pha phạt đền đơn lẻ nữa, mà là cả một loạt. Bóng đá đã có nhiều đội bóng siêu quần, nhiều cầu thủ tuyệt đỉnh. Thế nhưng, cứ không phải hễ là siêu quần hay tuyệt đỉnh là có thể bước đến nhận vinh quang sau loạt phạt đền.
Vậy, những yếu tố gì đã khiến cho một cá nhân - kẻ đứng trước bóng hay kẻ trấn giữ khung thành – trở nên hoàn hảo trong một loạt đá luân lưu? Làm thế nào để huấn luyện họ tốt hơn? Làm thế nào để sử dụng các mô hình khác nhau để lập bản đồ và tối ưu hóa kết quả của chúng? Để có tác dụng gì? Và quan trọng là liệu các quả phạt đền có còn tính chất quan trọng?
Đứng trước khung thành, quả bóng được đặt ở vị trí được đánh dấu chính xác cách 11 mét từ vạch cầu môn, trong đó thủ môn không được bước qua vạch cho đến khi đối phương tiếp xúc với trái bóng. Điều này nghe có vẻ như là lợi thế với người sút. Chính xác. Nhưng điều này cũng chính là con dao hai lưỡi bởi lợi thế đồng nghĩa với gánh nặng áp lực.
Nhìn thẳng vào mắt thủ môn - mặt đối mặt - cuộc chiến sắp bắt đầu. Đối với người sút, tác động từ đám đông có thể dễ dàng bị chặn lại bằng liệu pháp tinh thần. Trong mắt anh ta, hình ảnh của thủ môn có thể trở nên nhỏ bé trong khung thành mênh mông.
Hoặc nói theo cách khác, ảo giác tương phản khiến người sút bị lóa mắt và các giác quan của anh ta phải chịu chi phối bởi tâm lý đó trước khi thực hiện cú phạt đền. Lúc này, anh ta cần phải có hai yếu tố quan trọng là sự nhận thức và nghị lực kiên định.
Ngày nay, cầu thủ hiếm khi sút phạt đền hỏng. Ở Ngoại hạng Anh 2019-2020, trong 92 tình huống phạt đền, chỉ hai lần cầu thủ sút ra ngoài. Mùa giải 2018-2019, 103 quả phạt đền và ba lần bóng không vào khung thành. Mùa 2017-2018, 80 lần phạt đền được thực hiện và cũng chỉ ba lần chệch mục tiêu. Tỷ lệ thủ môn cản phá thành công tương ứng ở ba mùa kể trên là 13, 16 và 21. Nhưng cũng có mùa giải thảm họa cho các thủ môn, tất cả các cú phạt đền đều thành công.
Nhìn tổng quan, hầu hết các mùa giải đều có xu hướng giống với ba mùa giải gần nhất về mặt tỷ lệ xuất hiện phạt đền và kết quả của việc đá phạt đền. Tuy nhiên, nếu nhìn xa hơn vào thời điểm khai sinh Ngoại hạng Anh, chúng ta có thể đánh giá xu hướng thay đổi.
Mùa giải đầu 1992-1993, trong 61 quả phạt đền được thực hiện, chỉ một quả ra ngoài và hai quả bị thủ môn cản phá. Mùa 1993-1994, 82 quả phạt đền nhưng số lượng sút hỏng là 0 và bị cản phá là hai (đều do thủ môn của CLB Swindon cản phá). Cuối cùng, mùa 1994-1995, 67 quả phạt đền thì chỉ một lần cầu thủ sút trượt và không lần nào bị cản phá.
Tỷ lệ cản phá thành công phạt đền ngày càng cao ở Ngoại hạng Anh.
Mọi thứ bây giờ trở nên rõ ràng. Thứ nhất, số lượng tình huống phạt đền đều gia tăng theo từng mùa. Điều này có thể phụ thuộc vào vô số yếu tố, bao gồm phong cách chơi phát triển, trọng tài khắc nghiệt hơn và bắt chính xác hơn, luật penalty được xác định rõ hơn. Hoặc như nhiều người nói, do cầu thủ thích ăn vạ đòi penalty nhiều hơn.
Trong khi đó, tỷ lệ sút trượt có thể làm ảnh hưởng đến thành tích cản phá của thủ môn. Để cho rõ ràng, chúng ta sẽ loại bỏ các tình huống cầu thủ sút ra ngoài mà chỉ tính những pha thủ môn cản phá hoặc có tác động để bóng không tìm thấy lưới. Trong mùa giải 2019-2020, tỉ lệ cản phá thành công là 14,1%. Mùa trước đó là 15,5% và mùa trước đó nữa là 26,3%,
Nhìn vào các mùa giải Premier League đầu tiên, tỷ lệ cản phá là 3,3% ở mùa 1992-1993; 2,4% ở mùa 1993-1994; và 0% ở mùa 1994-1995. Chúng ta rút ra kết luận thứ hai từ điều này: cầu thủ đang trở nên tồi tệ hơn trong việc sút phạt đền hoặc thủ môn đang trở nên tốt hơn trong việc cản phá. Có vẻ, tùy chọn thứ hai thuyết phục hơn.
Trình độ, tiêu chuẩn chung của cầu thủ ở tất cả các vị trí đang tăng lên, cũng như họ có sẵn các công cụ công nghệ để hỗ trợ việc phát triển các kỹ năng, đặc biệt trong việc nghiên cứu phạt đền. Cả người sút lẫn thủ môn đều hiểu biết nhiều hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, thủ môn - với bộ kỹ năng trọng tâm vào từng kỹ thuật - đang được trang bị tốt hơn để xử lý các tình huống chống phạt đền.
Số lượng trung bình 4,6 bàn từ số lượng penalty trung bình mà mỗi CLB được nhận ở mỗi mùa trong ba mùa giải gần nhất, về cơ bản, có thể tương đương với chín hoặc 12 điểm nếu như các đội đều thực hiện thành công những quả phạt đền của mình.
Đó là sự khác biệt giữa vinh quang và thất bại; giữa một mùa giải Ngoại hạng Anh khác hay lại chôn vùi cả thập kỷ ở giải hạng Nhất Championship. Các CLB biết điều này và đó là lý do tại sao các thủ môn trở nên hay hơn bao giờ hết trong việc ngăn chặn những quả phạt đền.
Những vai trò của sự tiến hóa
Bóng đá đã thay đổi rất nhiều trong thập kỷ qua. Hầu như mọi vị trí đã được đại tu trong quá trình chuyển đổi từ bóng đá trực tiếp và thể lực của những năm 1990 sang bóng đá chú trọng tỷ lệ sở hữu bóng, phát triển tấn công từ hàng thủ và chơi pressing trên phần sân đối phương.
Về mặt lý thuyết, thủ môn được xem là một phần của sự thay đổi này. Công việc của thủ môn không chỉ còn là cản phá các cú sút, đúng không nào? Đúng thế. Thủ môn đã phát triển từ vai trò chốt chặn cuối cùng, bằng các phản xạ thể chất và trực giác thành một con quái vật thông minh, có khả năng phân tích và dẫn dắt lối chơi từ vòng 16m50 của họ.
Việc điều hướng cách thức hoạt động trong bối cảnh bóng đá hậu hiện đại, thủ môn bây giờ giống như một võ sĩ quyền Anh lên đài bảo vệ đai vô địch. Anh ta tập trung tối đa vào việc rèn luyện các phản xạ có điều kiện, giải quyết các vấn đề liên quan đến thể chất và thần kinh một cách mạnh mẽ và thuần thục. Thủ môn hiện đại thể hiện mọi thứ bóng đá đã và sẽ trở thành.
Tồn tại giữa một nền bóng đá đỉnh cao được tác động sâu bởi khoa học phân tích bóng đá hiện đại, thủ môn tập trung ở cường độ mạnh mẽ hơn bao giờ hết trong việc mài giũa các kỹ năng của mình. Vậy sự dịch chuyển mạnh mẽ nào đã làm cho khả năng cản phạt đền của thủ môn phát triển theo quỹ đạo đi lên như thế? Phân tích của thủ môn lừng danh của thời kỳ đầu Ngoại hạng Anh, Peter Schmeichel, có thể sẽ đem đến câu trả lời.
Trước khi có bất kỳ thay đổi nào xuất hiện, người ta phải có một niềm tin rằng những thay đổi đó là khả thi. Niềm tin vào sự cải thiện sẽ tác động đến thái độ. Nếu thủ môn có một não trạng tư duy theo hướng phát triển có mục đích trong việc tập luyện, anh ta sẽ cải thiện được khả năng của mình.
Còn nếu không, thủ môn đó sẽ không phát triển được điều gì. Nhưng hãy nhớ rằng, đây là thời điểm mà môn khoa học phân tích mới sơ khai, và nhiều HLV gạo cội khinh miệt nó. Cái gọi là khoa học giúp cải thiện kỹ năng cản phá phạt đền vẫn bị coi là một thứ giả khoa học.
Schmeichel mô tả chi tiết cách tiếp cận của ông, chấp nhận một giả thiết rằng, ngay cả cầu thủ cũng không thể kiểm soát mọi thứ sẽ diễn ra như thế nào. Ông nói: "Càng nỗ lực để có được một chút kiểm soát, hoặc chí ít là để bản thân nghĩ rằng mình đang kiểm soát được tình huống, tôi càng không muốn biết làm gì lúc đó. Khi nói đến phạt đền, bao gồm cả trong loạt đá luân lưu, đối với tôi, nó đơn giản lắm. Tôi đã quyết định rồi. Đây là những gì tôi sẽ làm. Tôi không quan tâm ai đá bóng. Trong một loạt đá luân lưu, tôi vẫn sẽ bay người sang trái, sang phải, rồi lại sang trái, và lại sang phải. Đó là những gì tôi sẽ làm. Vì điều đó cho tôi ý niệm rằng tôi thực sự đang kiểm soát".
Chia sẻ của Schmeichel, với tư cách là một cầu thủ, đã cho thấy thủ môn này không tin vào kỹ thuật. Nhưng ý tưởng phổ biến hồi đó là: phạt đền là một loại ma thuật tà đạo và để cản phá thành công, cần phải có phép thuật và sự mê tín. Thủ môn người Đan Mạch không bao giờ có ý định thay đổi tư duy. Nhưng không vấn đề gì.
Bộ Ba: Phản Ứng - Trực Giác - Tâm Lý
Hơn cả một trận chiến thể lực, Schmeichel đã nghĩ về những màn cản phạt đền như một cuộc chiến tâm lý. Một cuộc chiến vô hình để kiểm soát. Từ góc nhìn của một thủ môn, ông đã viết: "Đây là một tình huống mà bạn không thể kiểm soát được. Bạn không đặt bóng ngay tại chấm 11m. Bạn không được chạy đà. Bạn không quyết định được thời gian chuẩn bị là bao lâu. Bạn không quyết định người sút sẽ đá với chân nào. Bạn không quyết định góc độ của cách tiếp cận. Bạn không quyết định thời điểm trọng tài cất còi cho phép đá".
Quá chí lý. Schmeichel nói rằng ông chỉ tin vào may mắn nhưng may mắn cũng là sự không chắc chắn. Mà những gì không chắc chắn sẽ là hỗn loạn. Trong tâm trí của ông, cách tiếp cận của thủ môn không phải là áp đặt trật tự lên sự hỗn loạn, mà là nắm lấy nó như một tín vật của tôn giáo Hỗn Loạn trong găng tay.
Điều này nhấn mạnh đến một trong những thay đổi quan trọng. Bóng đá, thông qua phân tích - chính xác là dữ liệu và phân tích - đang bắt đầu làm những gì mà khoa học từng làm với thiên nhiên từ nhiều thế kỷ trước - mã hóa và kiểm soát, chiếu ánh sáng vào nghệ thuật bóng tối.
Sự hỗn loạn không còn được chấp nhận trong bóng đá. Phạt đền xuất hiện thường xuyên hơn bao giờ hết. Một cầu thủ biết thủ môn có khả năng làm gì bởi anh ta đã xem thủ môn đó bắt phạt đền hàng nghìn lần trên video hay YouTube.
Thủ môn cũng biết ai là người có khả năng sẽ đá phạt đền và anh ta sẽ đá như thế nào. Theo nhiều cách, kết quả của tình huống đá phạt đền đó đã được giải quyết tốt trước khi bóng thậm chí được đá.
Ở thời kỳ bóng đá hiện đại và có một sự đồng thuận chung cho đến ngày hôm nay, thủ môn đáng tin cậy nhất trước chấm 11m chính là Diego Alves của CLB Flamengo. Khi rời Valencia năm 2017, thủ thành người Brazil giữ kỷ lục cản phá phạt đền ở La Liga, với 24 lần thành công.
Alves cản cú sút phạt đền của Ronaldo, trong thời gian cả hai còn thi đấu ở La Liga.
Alves ký hợp đồng với Valencia sau khi chia tay đội bóng xứ Andalusian là Almeria, nơi hồ sơ của anh thậm chí còn đáng sợ hơn. Trong tổng cộng 18 lần đối mặt với penalty, anh đã cản 12 lần. Và kỷ lục 24 pha cứu thua của anh đến từ 50 tình huống phạt đền. Đó là chưa kể hai lần đối phương sút hỏng.
Alves, ở đỉnh cao của hiệu suất cản phá phạt đền, là một trường hợp hoàn hảo. Điều đáng nói là Alves không làm bất cứ điều gì đặc biệt khác so với những thủ môn khác mà anh chỉ làm những việc nhất định tốt hơn họ mà thôi.
Nói theo cách riêng anh, phạt đền là một trận chiến tâm lý giữa thủ môn và người sút. Cũng như các trận chiến tâm lý khác trong bối cảnh thể thao, bóng đá ít nói về những màn thể hiện phô trương vì nó là những điều chỉnh tinh tế theo từng tình huống. Ngộ biến tùng quyền, có thể nói như thế.
Một thủ môn gầm rú, nhảy choi choi như lên cơn ngáo đá, đạp cột dọc, đập xà ngang sẽ khiến anh ta có vẻ bất ổn hơn là uy hiếp tinh thần đối thủ. Đó là một nhận xét ranh mãnh và đúng không thể chịu được. Epictetus - Bố Già của môn triết học khắc kỷ - đã viết rằng, bất cứ ai có khả năng chọc giận bạn đều trở thành chủ nhân của bạn.
Hãy nghĩ về võ sĩ Conor McGregor – dù bạn yêu hoặc ghét anh ta - như là người truyền tải đầu tiên của món chiến tranh tâm lý trong bối cảnh một đối một của thể thao đương đại.
Võ sĩ của thể loại võ thuật MMA người Ireland đã kiếm được biệt danh "Mac Huyền Bí", nhờ khả năng tuyên bố được kết quả của một cuộc đấu từ trước khi nó diễn ra. Sự lão luyện của Conor McGregor không chỉ do kỹ năng độc đáo, mà còn từ tư duy độc nhất của anh.
Ước vọng đói khát để đạt đến đỉnh cao bằng mọi giá đã thấm vào mọi thứ McGregor làm. Không có cơ hội nào cả. Tất cả đều là một phần của một thiết kế. Là người thừa kế ngai vàng của Mohammad Ali, McGregor cũng thể hiện mình như một kẻ có trí tuệ sắc sảo và hoạt kê.
Giống như Ali, anh có thể tuyên bố số phút mà một cuộc chiến của anh sẽ diễn ra. Khi tuyên chiến với võ sĩ người Brazil Jose Aldo, "Mac Huyền Bí" đã chơi đòn thôi miên chết người bằng cái lưỡi của mình: "Mọi thứ sẽ kết thúc ngay trước khi ngươi biết nó. Hãy xuất hiện ở đây đúng ngày 12 tháng 12".
Chỉ sau 13 giây chiến đấu, McGregor đánh bại Aldo - trận thua đầu tiên của võ sĩ người Brazil trong một thập kỷ, một minh chứng cho thấy thứ vũ khí mà McGregor có thể sử dụng trong đêm. Con số 12 ám ảnh đã như bóng ma kinh hoàng xâm nhập vào người bảo vệ tinh thần của Aldo.
Alves cũng như McGregor và Ali, biết sức mạnh của tâm lý học hành vi và ngôn từ ám thị. Từ tỷ lệ cản phá phạt đền thông thường từ 15% đến 20%, anh đã nâng lên mức 50%, nhờ những cuộc nói chuyện nhỏ của riêng mình. Những lời lẩm nhẩm của Alves mang tính nghệ thuật bóng tối hơn là nghi thức xã giao với đối thủ.
Alves đã bốn lần đối mặt với Cristiano Ronaldo đáng gờm nhưng đến ba lần phần thắng thuộc về thủ môn người Brazil. Alves biết việc ngăn chặn một cú sút penalty mạnh mẽ và chính xác từ siêu sao người Bồ Đào Nha là rất khó khăn. Ngay lập tức, Alves bước đến và thì thầm: "Đừng sút về bên phải của tôi"
Không chịu khuất phục trước áp lực - đó là những gì người ta thường nói về Ronaldo, tiền đạo số một lịch sử Real luôn bình tĩnh khi cần thiết. Anh đã chọn làm mọi thứ theo cách của mình như mọi khi. Thế nhưng, ma thuật nào đó khiến Ronaldo lại sút về bên phải và Alves cản được quả phạt đền.
Một phần khác trong chiến thuật lừa dối của Alves là bước di chuyển. Alves dường như thu hút những cầu thủ đá phạt đền như một matador cầm tấm vải đỏ dụ chú bò tót vậy. Để dụ một cầu thủ sẽ sút vào một bên khung thành, Alves sẽ bỏ bùa mê bằng cách di chuyển lộn xộn từ trái sang phải hoặc ngược lại.
Khi người sút chạy đà, Alves tính toán quỹ đạo đường chạy và di chuyển sang một bên tạo ra một ảo tưởng về một "điểm không thể quay trở lại" để đánh lừa đối thủ. Alves đã lệch sang trái quá lố và khó có thể bay sang bên phải để cứu bóng. Bum, bóng bay vào bên phải và Alves đã kịp thời bay người để phá bóng.
Điều ấn tượng là, trong tích tắc ấy, anh ta phải di chuyển sang hai bên, rồi lệch về một bên, tạo ra sự nghi ngờ trong tâm trí người sút. Sự nghi ngờ ấy sẽ bám lấy trí óc của người sút và khiến chủ nhân của nó sút bóng vào hướng mà Alves chọn sẵn. Tất cả chỉ là vậy.
Ngoài đòn tâm lý, sự di chuyển của Alves cũng nhằm tạo bàn đạp cho một cú bay người. Alves không bao giờ đứng mọc rễ mà luôn ở trong một vị trí có giàu năng lượng để có thể giúp anh bay vút sang hai bên, tạo cơ hội lớn nhất để cản phá được trái bóng.
Alves nhìn người sút khi anh ta làm điều này, như thể đang thả thính và kích động một dấu hiệu tâm lý tinh tế. Nếu anh ta đưa ra giả thuyết chính xác về hướng bóng sẽ bay vào lưới, điều này sẽ gợi ra phản ứng gần như vô hình trong tâm lý người sút, đôi khi nó thể hiện bằng những hành vi mỏng manh, như ánh mắt bên mép của chiếc lưỡi vừa thè ra liếm, và anh ta biết mình đặt bẫy xong.
Đây là điểm khác biệt giữa Alves với Schmeichel. Cả hai đều hiểu nguyên lý Hỗn Loạn. Nhưng thủ môn của Man Utd sẽ tìm cách ôm lấy nó, còn Alves tìm cách thao túng nó.
HLV thủ môn của Valencia, ông Jose Manuel Ochotorena cũng có công trong việc biến Alves thành Thánh cản penalty. Hãy nghe lời ông nói về cậu học trò cũ: "Alves là một thủ môn thống trị không gian rất tốt. Hắn có trực giác, phản xạ và khả năng kiểm soát tình huống tuyệt vời".
Phản xạ là những hành động không tự nguyện diễn ra mà không có lệnh của não, ví dụ như cú đá vô điều kiện của bạn khi bị bác sĩ gõ búa vào đầu gối. Đây là những bước tiến hóa nội tại được hình thành để bảo vệ và điều này không thể huấn luyện.
Nhưng phản ứng lại có thể được đào tạo, phần lớn bằng cách thực hành lặp đi lặp lại trước những nguồn kích thích khác nhau. Đó là phản ứng, hơn cả phản xạ, mà một thủ môn dựa vào. Bằng cách lặp lại các hành động, chúng trở nên gần như tự động xuất hiện theo thói quen nên dễ bị nhầm lẫn với phản xạ. Việc rút ngắn thời gian xử lý và các con đường thần kinh mới bắt đầu hình thành để tạo điều kiện cho những thay đổi này.
Mặt khác, trực giác không phải là một thứ gì đó dễ học. Trong bộ ba kỹ năng cản phạt đền gồm phản ứng, trực giác và tâm lý - cái sau cùng là dễ thực hiện nhất. Ví dụ như việc thủ thành người Argentina, Sergio Goycochea đã đi tiểu trên vạch vôi cầu môn (ngay cả khi anh ta không mót) để đem lại may mắn. Còn rất nhiều ví dụ khác về mảng tâm lý để chúng ta nghiên cứu.
World Cup dường như là mảnh đất kỳ diệu cho loạt sút luân lưu. Hãy nhìn vào màn biểu diễn của thủ môn Đức Jens Lehmann khi đọc các mẹo đá phạt đền từ một mẩu giấy trong loạt đá luân lưu tứ kết năm 2006 với Argentina như một ví dụ tiêu biểu.
Mảnh giấy đó có cuộc sống riêng của nó kể từ đó, đã được thần thoại hóa sâu sắc trong văn hóa dân gian World Cup. Nó từng được bán cho một doanh nhân với giá 1 triệu euro và hiện ở trong một bảo tàng.
Điều gì về mảnh giấy này đã thu hút khán giả và khiến những người sút 11m bị hoang mang? Không ai thực sự biết sức mạnh của nó nằm ở đâu và chúng ta không phát triển một chuyên luận về sức mạnh của những điều chưa biết. Thật dễ dàng để tưởng tượng một hiệu ứng đáng lo ngại mà nó mang lại cho người sút và nó đã hoạt động hiệu quả.
Không có gì có thể được viết trên đó mà Lehmann có thể nhớ từ phân tích trước trận đấu. Khi lâm trận, một cầu thủ hoặc một thành viên ban huấn luyện không thể chạy bộ nhớ của mình để tạo ra những gì trên mảnh giấy đó. Kiến thức này được thể hiện như một tấm bùa hộ mệnh, một cột thu lôi hớp hồn tất cả các đối thủ và khiến họ hoang mang, đánh mất sự tỉnh táo và mạnh mẽ.
Nội dung của nó rõ ràng là kiến thức được chắt lọc về cú phạt đền từ trước đến giờ, về việc ai sẽ đá phạt đền tiếp theo và hướng sút của đối thủ có khả năng đi theo hướng nào... Đó là những thứ mà tâm trí chúng ta nghĩ ra trong khi không được đọc thực sự mảnh giấy được viết gì.
Các đối thủ đấu 11m với Lehmann đã bối rối. Tất nhiên, rốt cuộc, đó chỉ là một ghi chú vội vàng, hầu như không đọc được, viết nguệch ngoạc lên một trang giấy xé ra từ một quyển sách hướng dẫn tại một khách sạn.
Mẩu giấy mà thủ thành Lehmann nhận được từ ban huấn luyện tuyển Đức.
Juan Roman Riquelme đã có một giả thuyết về mảnh giấy này: "Chẳng có cái gì sất trên đó. Việc đọc bí quyết chỉ nhằm trì hoãn các cú 11m lâu được thực hiện hơn và làm dao động các chân sút của Argentina rằng Lehmann đã biết hướng sút. Anh ta rất sắc sảo trong cách cố gắng cản các cú sút của chúng tôi. Nhưng dù sao, Đức đã thắng chúng tôi với tỷ số lượt luân lưu 11m là 4-2".
Trên thực tế, Lehmann đã ghi chú vào sáng hôm đó, viết ra tên của bảy cầu thủ Argentina - chỉ hai trong số họ đá phạt đền - và hướng mà anh ta nghĩ rằng họ sẽ sút. Anh đã cản được quả phạt đền của Roberto Ayala và cũng đoán đúng hướng sút phạt đền của Maxi Rodriguez.
Nhưng điều gì đem đến thành quả đó? Phân tích dẫn đến quyết định bay người phá bóng hay ảnh hưởng của tờ giấy nhàu nhĩ đó tới tâm lý các chân sút Argentina? Có lẽ Riquelme thực sự đã tiến gần với sự thật của vụ "tờ giấy bí kíp" này hơn cả.
Louis van Gaal là người tiên phong trong bóng đá. Chiến thuật đột phá của ông là một trong những dấu hiệu chính trên hành trình đổi mới của bóng đá Hà Lan. Không có gì đáng ngạc nhiên, ông biết làm thế nào để đưa ra những lời sấm truyền trong những khoảnh khắc quan trọng. Đó là niềm tin tự huyền thoại của chiến lược gia có biệt danh là "Đoá uất kim cương thép" này. Ông đã hiển lộ khả năng đó khi Hà Lan bước vào loạt đấu súng với Costa Rica, một khoảnh khắc quan trọng của Cơn lốc Cam tại World Cup 2014.
Với phần thưởng là trận bán kết ở trước mặt, Hà Lan rất muốn vượt qua Costa Rica nhanh chóng để bảo toàn sức lực. Nhưng trận đấu đã kết thúc với tỷ số 0-0 ngay cả trong thời gian đá hiệp phụ. Họ phải bước vào màn luân lưu với một đối thủ có thủ môn chơi cực hay ở World Cup năm đó: Keylor Navas.
Tuy nhiên, Van Gaal đã tung ra một đòn chiến thuật độc lạ. Ông thay thủ môn chính Jasper Cillessen bằng người gác đền của Newcastle khi đó là Tim Krul vào đúng phút 120. Krul giỏi bắt phạt đền chăng? Không, anh chỉ cản được hai trong 20 quả phạt đền khi thi đấu ở Ngoại hạng Anh.
Dụng ý của Van Gaal là gì? Cựu cầu thủ Anh Gary Lineker cho biết, đặc điểm của HLV người Hà Lan là luôn SỐNG hoặc CHẾT với quyết định của mình. Cựu danh thủ người Anh không sai. Krul đã giở tiểu xảo tâm lý chiến để nhiếp hồn đối thủ. Anh tiếp cận từng cầu thủ Costa Rica để gầm gừ, bất chấp tiếng la ó của các CĐV Trung Mỹ.
Với thân hình bặm trợn, vạm vỡ, Krul vung tay, vung chân, đập xà ngang như thể cái khung thành này bé như hang chuột với anh vậy. Hiệu quả tức thì. Krull đẩy được quả phạt đền thứ hai và thứ tư, giúp Hà Lan đi tiếp. Anh ăn mừng một cách thái quá và trong khoảnh khắc đó, Krul là kẻ đáng ghét nhất nhưng cũng đáng yêu nhất trên sân. Phạt đền luôn đem đến cảm giác tàn nhẫn cho một đội.
Rõ ràng, Van Gaal đã tính đến khả năng này. Krul đoán đúng về từng quả phạt đền được thực hiện, cho thấy anh đã nghiên cứu sâu về nó. Tuy nhiên, Krul còn làm thêm những chiêu trò tâm lý với những hành vi dọa dẫm trong khung thành, và lẩm bẩm những thứ khiến các cầu thủ Costa Rica nghĩ rằng anh đã biết hướng sút của họ.
Những thủ môn này, nhờ sự thành công được tích lũy theo số phút thi đấu cũng của họ, cũng đã phát triển một khía cạnh tâm lý hiếm có, đó là danh tiếng. Chỉ một số ít thủ môn trên thế giới mà danh tiếng của họ khiến những chân sút hễ nghe thấy đã táng đởm kinh hồn, hễ đối mặt là hồn bất phụ thể. Cũng như các chân sút lừng danh chuyên ghi bàn, những tay thủ môn như thế cũng là huyền thoại vĩnh cửu.
Màn Cân Não
Một số cầu thủ thưởng thức cơ hội sút phạt đền, nhưng một số người khác lại không. Giống như thủ môn, có những kỹ thuật để quản lý điều này, những câu thần chú để trấn an cầu thủ, những tục kiêng cữ mê tín buộc phải tuân theo. Việc tín nhiệm những cầu thủ giỏi sút phạt đền trong nhận thức con người là rất dễ hiểu.
Không ai có thể từ chối một cầu thủ sút phạt đền có tới 75% cơ hội thành công. Việc ghi một bàn thắng đơn lẻ trong bóng đá - một trò chơi có điểm thấp so với bóng rổ hay bóng chuyền - thường đem lại sự khác biệt giữa thắng và thua. Chính vì thế, người sút phạt đền thường bị áp lực rất lớn, kể cả khi anh ta thích trò cân não này.
Muốn thắng đòi hỏi việc phân tích dữ liệu, nguồn cung cấp các bản đồ nhiệt biểu thị thói quen di chuyển của thủ môn, cách chạy đà của người sút, hướng bay người ưa thích, góc sút ưa thích, các vị trí bóng vào lưới... Tất cả dựng nên một hướng dẫn sơ bộ để người sút và thủ môn giành phần thắng.
Rất nhiều người thực hiện quả phạt đền tuyệt vời và có vẻ nghịch lý khi những chân sút này lại thường sút vào khu vực có tỷ lệ thành công ở mức trung bình. Khả năng chọn vị trí đó cũng là thứ gì đó cao siêu, và nó cũng giống như trực giác của thủ môn, khả năng này có xu hướng trở thành thứ mà cầu thủ có hoặc không có.
Đối với đại đa số những người không có khả năng này, việc chọn đúng vị trí là rất quan trọng. Tương tự như cách chúng ta sẽ tiếp cận mua cổ phiếu trong một công ty trên sàn chứng khoán, việc chọn hướng sút bóng của cầu thủ đá phạt đền cũng bị yếu tố rủi ro và liều lĩnh chi phối. Liều ăn nhiều, còn hệ số an toàn càng cao thì phần thưởng càng ít, hoặc không có gì.
Hầu hết các cú sút trúng đích cao từ một phần ba chiều cao cột dọc trở lên sẽ nằm ngoài khả năng cản phá của thủ môn. Các cầu thủ Brazil rất thích dứt điểm vào góc cao, góc chữ A, những vị trí có tỉ lệ rủi ro bay ra ngoài cao, nhưng hễ trúng đích là có bàn thắng. Đá vào giữa khung thành thì giảm thiểu tối đa tỉ lệ bay ra ngoài, nhưng tăng lên tối đa khả năng bị cản phá.
Do vô số các biến số, đặc biệt là đánh giá tỷ lệ chuyển đổi, rất khó để nói chính xác xem ai là người sút phạt đền giỏi nhất. Ví dụ khi so sánh chuyên gia sút phạt đền Roberto Lewandowski với Alfred Finnbogason, chúng ta sẽ thấy ngay sự bối rối để chọn một người sút tốt hơn. Nhưng thôi, hãy nói về trường hợp của cựu cầu thủ Matthew Le Tissier.
Cho đến khi nghỉ hưu, biểu tượng của Southampton đã thực hiện 49 quả phạt đền cho The Saints, và đem về 48 bàn thắng. Pha đá hỏng duy nhất là khi đối mặt với thủ môn Mark Crossley của Nottingham Forest. Không có điều gì kịch tính bằng việc một chuyên gia penalty lại đá hỏng phạt đền. Nó giày vò, ám ảnh Le Tissier suốt trận đấu đó, cho đến khi ông ghi bàn từ một cú sút xa.
Làm thế nào mà tiền vệ tấn công sinh ra ở Guernsey này phát triển hoàn hảo kỹ năng đá 11m như vậy? Đơn giản. Le Tissier rất thích đá phạt đền và tập luyện nó hàng ngày bằng việc cá cược với các thủ môn trẻ. Ông kể: "Tôi rủ đám thủ môn trẻ tham gia màn đá 11m. Họ bắt, tôi sút. Hễ một quả phạt đền bị cản phá, tôi sẽ trả họ 1 bảng. Còn nếu vào lưới, tôi chỉ lấy 1 xu. Khả năng làm giàu không khó khiến thủ môn hăng hái trổ tài bắt bóng. Càng như thế, tôi càng rèn giũa được kỹ năng sút phạt đền của mình".
Le Tissier biết mình là người chuyên đá phạt đền nên không ngừng luyện tập. Sau khi chắt lọc những suy nghĩ của Aristotle, sử gia - triết gia người Mỹ Will Durant đã viết nên một bài luận triết học trong đó có những câu như dành để ca ngợi Le Tissier: "Chúng ta sẽ trở thành những gì mà chúng lặp đi lặp lại. Sự xuất sắc, không phải là kết quả của một hành động, mà là của một thói quen".
Học Tập
Nếu bị buộc phải chọn một người để đá phạt đền cho đội của mình ngay hôm nay, nhiều người hâm mộ có thể sẽ chọn Robert Lewandowski. Có những cầu thủ sở hữu tỷ lệ đá phạt đền thành công cao hơn tiền đạo của Bayern Munich- dù không nhiều - nhưng không ai duy trì thành tích ghi bàn đạt tỷ lệ trên 90% trên hơn 25 quả phạt đền.
Có một số chân sút penalty tốt khác như Sebastian Haller, Bas Dost, Harry Kane và Paulo Dybala đang trên đường tiệm cận cấp độ của Lewandowski, trong khi một số ít chân sút khác đã gần kết thúc sự nghiệp của họ như Giampaolo Pazzini, Ryad Boudebouz, Luka Milivojevic và Mark Noble.
Điều gì đã đánh dấu kỷ lục đá phạt đền của Lewandowski? Đó là tỷ lệ thành công 92%, với 33 trên 36 quả phạt đền đem lại bàn thắng. Hãy so sánh với tỷ lệ 84% của Cristiano Ronaldo, người sút 82 quả phạt đền thành công sau 98 lần thực hiện. So sánh này cho thấy sự nhất quán tuyệt đối của họ.
Nhiều người trong số những chân sút phạt đền đã nêu tên ở trên thực sự là những Thần chết trên chấm 11m nhưng họ không hoàn toàn là điểm tựa để bạn yên tâm 100% khi xuống tiền đặt cược. Họ sút phạt đền rất tốt, rồi bỗng dưng đá hỏng một lần, rồi hai lần, thậm chí nhiều hơn thế. Bạn còn nhớ chứ?
Việc chúng ta thấy Lewandowski ở đầu danh sách chuyên gia đá phạt đền có thể là một bất ngờ. Anh là một tài năng lớn trong đội hình của Bayern Munich suốt sáu năm qua - một tiền đạo thực thụ với tất cả các thuộc tính, phẩm chất vật lý và kỹ thuật.
Nhưng phạt đền là một lĩnh vực khác. Andrea Belotti của Torino hoặc Gonzalo Higuain của Juventus cũng có nhiều phẩm chất của Lewandowski. Họ đều có thể dẫn dắt lối chơi, có thể ghi bàn nhưng cả hai đều là hai chân sút penalty kém nhất châu Âu, với tỷ lệ chính xác là 65% và 70%, tương ứng với 20 và 23 quả phạt đền.
"Tất cả đều nằm ở tâm lý", Lewandowski khẳng định. Một lần nữa, yếu tố này lại làm bùng lên sự tự tin. Cỗ máy ghi bàn người Ba Lan thường chọn phía để sút phạt đền khi loạt penalty diễn ra. Một phần là để nhìn rõ thủ môn và một phần do trực giác thúc đẩy. Nhưng cũng có khi anh chọn phía ngay từ trước trận, mặc kệ những gì có thể xảy ra.
Trong một cuộc phỏng vấn với tờ Deutsche Welle, Lewandowski nêu cao lợi ích của một tinh thần dũng cảm để duy trì sự tập trung và bình tĩnh khi đối mặt với áp lực quá lớn. Phải có tinh thần dũng cảm mới kiểm soát được dòng chảy hỗn loạn thông qua thái độ bên ngoài và ngôn ngữ cơ thể của bạn. Đừng bao giờ quay lưng về phía thủ môn, đừng bao giờ chạy đà ngay khi trọng tài cất còi cho phép đá penalty. Nếu một cầu thủ mắc một trong hai lỗi trên hoặc mắc cả hai, thủ môn sẽ có lợi thế.
Giữa Lewandowski và Cristiano Ronaldo có điểm chung - cũng như Max Kruse và Alfred Finnbogason có điểm chung là vẫn chưa bỏ lỡ quả phạt đền nào - là cách tiếp cận so le. Thay đổi từ điểm dừng bắt đầu đến khả năng tăng tốc không đồng đều, kỹ thuật này đều được Lewandowski và Ronaldo thực hiện, để tăng cơ hội thành công cho mình.
Đầu tiên, nó cho người sút phạt đền một giây để phân tích vị trí mà thủ môn có vẻ sẽ di chuyển đến. Một cái gót chân nhón lên, chân đặt trụ bên trái hay bên phải... là những dấu hiệu hữu ích với những con mắt sắc bén và một quyết định đúng được đưa ra. Cũng giống như Le Tissier, cả Lewandowski và Ronaldo rất giỏi trong những thay đổi vào phút cuối. Thứ hai, nó là một ảo ảnh để nhử thủ môn di chuyển khỏi vạch gôn. Hành động của người sút sẽ như chuẩn bị sút bóng nhưng không phải thế nhằm kéo thủ môn di chuyển lên. Nếu thủ môn không di chuyển theo ý muốn thì ảo ảnh mà người sút tạo ra cũng khiến thủ môn bị rối trí và đó là cơ hội để sút.
Đây là bộ kỹ năng sút phạt đền của Lewandowski và Ronaldo, với những chuyển động và cách tiếp cận khá độc đáo. Nhưng cũng có một số quy tắc nhất định, như được điều chỉnh bởi dữ liệu thống kê, yếu tố sẽ ảnh hưởng đến những gì một chuyên gia đá phạt đền sẽ hành động như đã nói ở trên.
Một cầu thủ đá phạt đền có nhiều khả năng ghi bàn bằng cách sút bóng bằng chân thuận của mình. Như Le Tissier nói, một cầu thủ thuận chân phải thường đá bóng sang bên trái khung thành, và ngược lại. Sút bóng bằng chân thuận đem lại tỷ lệ thành công là 77% so với 70% khi sút bằng chân nghịch.
Những con số này, vốn được tìm ra qua nghiên cứu định lượng trên diện rộng, bỏ qua các yếu tố tinh tế hơn như sức mạnh của cánh tay của thủ môn (tay phải so với tay trái). Kiến thức về điều này có thể mang lại cho cầu thủ tỷ lệ sút phạt đền thành công hơn, đặc biệt khi sút về hai bên khung thành.
Kể cả khi thủ môn chọn hướng chính xác, 70% số lượng phạt đền vẫn thành công khi được sút về phía tay yếu hơn của thủ môn. Đối với thủ môn thuận tay phải, không gian vàng chính là phần bên phải của khung thành từ góc nhìn của người sút phạt đền. Còn khi bóng được sút về phía tay thuận của thủ môn, cộng thêm yếu tố đổ người đúng hướng, tỷ lệ thành công chỉ ở mức 55,2%.
Đây là điều tốt lành cho những cầu thủ thuận chân phải đối mặt với một thủ môn thuận tay phải (phần lớn là như thế). Ở cấp độ cao hơn, khi đối mặt với những thủ môn thuộc hạng thượng thừa - những thủ môn có nhiều khả năng bay người đúng hướng, người sút sẽ mất gần hết lợi thế nếu sút về hướng mạnh của thủ môn.
Memphis Depay của Lyon nổi tiếng với những bàn thắng ghi từ chấm 11m. Đó là những cú sút phạt tài tử, thường xuất hiện khi người ta chơi bóng để giải trí. Sút phạt đền kiểu Panenka, loại kỹ thuật sút được đặt theo tên của cầu thủ người Czech Antonin Panenka - cầu thủ giới thiệu kỹ thuật đó với thế giới.
Cú đá huyền thoại của Panenka.
Rất lãng tử và tinh tế. Một pha chạy đà chậm rồi tiếp đến một cú sục bóng bay với tốc độ không cao vào lưới trống trong ánh mắt bất lực của thủ môn, người đã bị lỡ trớn hoặc đổ người lố. Kiểu đá phạt đền này là thứ muối mặn chát xát vào vết thương đang rỉ máu.
đã đến với thế giới sau khi danh thủ này thực hiện nó thành công tại vòng chung kết Euro 1976 trong màu áo đội tuyển Tiệp Khắc. Đó là sự lãng mạn thuần khiết, đậm chất thơ thuần túy và một thứ cân não tinh thần nguyên chất. Đó là lý do tại sao nó mê hoặc được nhiều cầu thủ sút phạt đền kiểu này và đã hứng chịu thất bại, phải muối mặt với đời. Depay là một cầu thủ thú vị, bùng nổ và khôn lanh với tính cách hồ hởi thể hiện trong các pha đá penalty của anh.
Thành tích sút thành công tám trên 14 quả phạt đền của anh ta chỉ đạt tỉ lệ thành công là 57%. Khá tồi tệ trên mặt bằng bóng đá châu Âu nhưng nó biến anh trở thành một ví dụ nghiên cứu cho việc đưa ra kết luận: "Khi đá phạt đền, cầu thủ phải tuyệt đối nghiêm túc".
Không phải tất cả các cú đá phạt đền của Depay đều là thuộc dạng Panenka, nhưng những sai sót của anh ta nổi bật là thiếu sự nhất quán trong cách tiếp cận và thực hiện quả đá phạt đền. Nó dường như thiên về cảm xúc và tính cách lập dị của cầu thủ chạy cánh người Hà Lan.
Dù vậy, Depay không phải hoàn toàn xấu ở tất cả các tình huống dàn xếp đá phạt. Với thành tích sút phạt tuyệt vời khi còn là cầu thủ trẻ ở PSV, anh vẫn cứ ghi nhiều bàn thắng ngoạn mục bằng những cú sút xa đáng nhớ. Ngoài Depay, những Dimitri Payet, Paul Pogba, Yohan Cabaye và Antoine Griezmann cũng nằm trong số những người đá penalty tồi tệ nhất ở châu Âu.
Toán Học
Do có nhiều biến số, đá phạt đền trong bóng đá đã trở thành chủ đề hấp dẫn của môn nghiên cứu học thuật vào lý thuyết trò chơi. Lý thuyết trò chơi là cách tối ưu về mặt toán học để các tác nhân trong trò chơi hành động hợp lý. Nó xem xét vấn đề những người tham gia muốn tối ưu hóa kết quả của họ và vấn đề các quyết định tối ưu phụ thuộc vào hành động của những người chơi khác. Kết quả là lý thuyết trò chơi ánh xạ hành vi phức tạp của con người với mục tiêu hiểu và dự đoán nó.
Lý thuyết trò chơi trong bóng đá đã đa phần được tìm thấy đó là chiến lược thuần túy - theo đó một cầu thủ sẽ luôn sút về phía họ ưa thích – chứ không phải là chiến lược tối ưu, đơn giản bởi vì các thủ môn sẽ dự đoán được nó. Việc áp dụng chiến lược hỗn hợp - chọn các điểm khác nhau trong khung thành - mới là tối ưu. Điều này nghe có vẻ đơn giản, nhưng nó dẫn đến một câu hỏi lớn hơn: Làm thế nào để điều này có thể được sử dụng để hỗ trợ cho sự thành công của cầu thủ khi sút phạt đền? Hoặc một câu hỏi kỳ lạ hơn: Phạt đền, về tổng thể, là nô lệ cho các quy tắc giống như hệ thống kinh tế và xu hướng sử dụng vũ khí hạt nhân không?
Trong loạt sút luân lưu, luôn có một người chiến thắng và một người thua cuộc. Quả bóng đi vào lưới hoặc không, và do đó, một đội tăng điểm là một đội khác mất điểm. Đây là một trò chơi có tổng bằng không. Một giả thuyết đã được áp dụng cho các loạt đá luân lưu là Cân Bằng Nash, được tạo ra bởi nhà toán học John Nash.
Lý thuyết của Nash đã được sử dụng trong cuộc Chiến Tranh Lạnh giữa Mỹ và Liên Xô (cũ) - mỗi bên dự tính vũ khí hạt nhân của riêng họ. Nhiều người nói nó đã giúp cứu thế giới.
Một giải pháp được đề xuất cho một trò chơi không có tính hợp tác và lý thuyết Cân Bằng Nash đã được nghiên cứu rộng rãi trong các cú đá phạt đền bởi nhà kinh tế học Tây Ban Nha Ignacio Palacios-Huerta, người cũng đóng vai trò Trưởng bộ phận nhận diện tài năng của CLB Athletic Bilbao.
Phạt đền, với người sút và người cản phá đều sử dụng chiến lược hỗn hợp và mỗi bên đều tùy thuộc vào các yếu tố khách quan bên ngoài, thực sự tuân theo trạng thái cân bằng Nash, cho thấy rằng những thứ vốn không thể đoán trước được thực sự rất dễ đoán trong một khoảnh khắc nào đó.
Cũng giống như trò chơi "Oẳn tù tì - ra nắm đấm, giấy và kéo hoặc dùi" các quả phạt đền nên được tiếp cận bằng cách sử dụng chiến lược hỗn hợp. Cả đá phạt đền lẫn trò "Oẳn tù tì" có rất nhiều điểm chung. Palacios-Huerta đã không đi tìm cách giải quyết câu đố về quả phạt đền, dù ông là một người hâm mộ cuồng nhiệt. Thay vào đó, ông chọn phạt đền là cách minh họa cho trạng thái cân bằng Nash bằng cách sử dụng dữ liệu tự nhiên theo cách phân tích khoa học hơn thứ đang diễn ra ngoài sân cỏ.
Giới hạn trong ba lựa chọn hành động: đổ người sang trái, đổ người sang phải và đứng yên giữa khung thành, thủ môn đang làm việc trong các thông số thiết lập. Khi bước lên để thực hiện một quả phạt đền, người sút nhận thức được ba hành động hữu hạn này của thủ môn.
Palacios-Huerta nhận thấy rằng, lý tưởng nhất là người sút nên dành 61,5% lựa chọn để sút bằng chân thuận của mình và dành 38,5% lựa chọn để sút bằng chân nghịch. Trong thực tế, điều này chính xác với xu hướng của cầu thủ đá phạt đền, ở mức 60% và 40%. Còn thủ môn nên dành 58% ưu tiên bay về hướng tay thuận, và con số thực tế là 57,7%.
Sử dụng lý thuyết trò chơi là để tối ưu hóa, do đó nó trở nên phổ biến trong nghiên cứu thị trường và kinh doanh. Đối với các quả phạt đền, Palacios-Huerta cho thấy rõ ràng rằng cách tiếp cận tốt nhất là thay đổi cách di chuyển của bạn một cách khó lường và theo tỷ lệ sao cho xác suất chiến thắng của bạn là như nhau cho mỗi lần di chuyển.
Bằng cách phân tích 9.017 tình huống phạt đền ở các quốc gia khác nhau từ năm 1995 đến 2012, ông thấy rằng 60% được đá sang bên phải, và 40% đá sang bên trái và điều này được cân bằng vì người chơi có nhiều khả năng tận dụng chân mạnh của họ (phổ biến nhất thuận chân phải ). Nghiên cứu của Palacios-Huerta đã xác nhận rằng: "Theo lý thuyết của ngài Nash, những cú đá phạt đền sang bên trái cũng đạt tỷ lệ thành công cao như những cú đá sang bên phải, tần suất vào khoảng 80%. Dù lý thuyết trò chơi không nói cho cầu thủ biết nên sút theo hướng nào, nó làm nổi bật sức mạnh của sự khó lường trong hình thức phạt đền".
Bên cạnh công việc ở Bilbao, ông cũng đã làm cố vấn cho Chelsea, Portsmouth, Barcelona và cả đội tuyển Anh và Hà Lan. Vậy liệu các đội bóng này có hưởng lợi từ lời khuyên của Palacios-Huerta? Chelsea đã áp dụng phân tích của ông trong loạt phạt đền trong trận chung kết Champions League 2008 với Man Utd. Nhưng Nicolas Anelka đã khiến họ ôm hận khi thất bại trước thủ thành Van Der Sar.
Tuy nhiên, việc sử dụng lý thuyết trò chơi cũng có giới hạn vì nó yêu cầu cả người sút và người cản phạt đền phải thực hiện hoàn hảo, điều hiếm khi xuất hiện trong thực tế. Nhìn qua lăng kính của lý thuyết trò chơi cũng cho thấy sự tỏa sáng của những cầu thủ luôn được thống kê hiệu suất cao.
Như Stefan Szymanski và Simon Kuper đã viết trong cuốn Soccernomics rằng: "Không bao giờ có chuyện các cầu thủ ngồi ở nhà để nắm bắt được chiến lược hỗn hợp. Thay vào đó, chỉ những cầu thủ giỏi nhất, giàu trực giác nhất mới nắm bắt sự thật của lý thuyết và có thể thực hiện nó".
Vì vậy, sau tất cả, cái gì là chiến lược tốt nhất?
Chiến Lược Tối Ưu
Vượt qua các số liệu thống kê cơ bản, để trở thành một chuyên gia đá phạt đền hoặc một chuyên gia cản phá phạt đền đòi hỏi một sự nhất quán. Tính nhất quán, nếu chúng ta lắng nghe lời khuyên từ những người giỏi nhất, chủ yếu đến tâm lý. Điều này có thể được nói rất nhiều trong bóng đá, nhưng số lượng biến số trong một quả phạt đền càng ít càng làm tăng tầm quan trọng của các yếu tố cá nhân như sự tự tin, thời khắc ra quyết định, tâm lý trước khi đá. Và với thủ môn là việc phá vỡ những thứ trên.
Một số chiến lược đã được thực hiện, nhưng không phải theo cách trở thành một thứ đa năng, phù hợp với tất cả yêu cầu. Nếu là người sút phạt đền, hãy ưu tiên cho việc sử dụng chân thuận, chân sở trường. Và nếu đủ tự tin, thì chuyển sang chân nghịch để tăng độ khó cho thủ môn. Yếu lĩnh cho điều này là khai thác điểm yếu của thủ môn.
Thủ môn dường như nắm thế chủ động trong cuộc chiến tranh tâm lý, do đó, đây là lý do ngày càng có nhiều có nhiều quả phạt đền bị cản phá. Người sút cần có sự dũng cảm và tự tin, nhưng thủ môn lại có hàng kho mánh khoé và nghệ thuật hắc ám để sử dụng.
Và cuối cùng, người sút sẽ ra quyết định xử lý quả phạt đền còn thủ môn phản ứng lại quyết định đó. Nếu thủ môn đọc được vị của đối thủ, khống chế được đầu óc của đối thủ hay khiến đối thủ mất tinh thần, anh ta sẽ có cơ hội để cản phá cú phạt đền.
